Polonya'nın en yüksek devlet nişanı olarak kabul edilen Beyaz Kartal Nişanı, dönemin Cumhurbaşkanı Andrzej Duda tarafından Zelenski'ye ikili ilişkilere, Avrupa'nın güvenliğine ve insan haklarının korunmasına yaptığı katkılar nedeniyle verilmişti.

NAWROCKİ'DEN SERT TEPKİ

Karol Nawrocki, yaptığı açıklamada UPA'nın Polonya toplumunun büyük bölümü tarafından İkinci Dünya Savaşı sırasında Polonya vatandaşlarına karşı işlenen suçlarla özdeşleştirildiğini belirtti.

Ukrayna yönetiminin UPA'yı yücelten adımlarının Polonya'da büyük rahatsızlık oluşturduğunu ifade eden Nawrocki, söz konusu kararın tarihi hafızaya zarar verdiğini ve iki ülke arasında inşa edilen güveni zedelediğini söyledi. Cumhurbaşkanı, bu nedenle Zelenski'nin Beyaz Kartal Nişanı'nı taşımasının uygun olmadığını belirterek nişanın geri alınmasına karar verdiğini açıkladı.

"UKRAYNA HALKINA KARŞI BİR KARAR DEĞİL"

Nawrocki, alınan kararın Ukrayna halkına yönelik olmadığını ve Polonya'nın Ukrayna'ya yönelik güvenlik politikasında bir değişiklik anlamı taşımadığını vurguladı.

Rusya'nın Ukrayna'ya karşı yürüttüğü savaşın Avrupa güvenliği açısından tehdit oluşturmaya devam ettiğini belirten Polonya Cumhurbaşkanı, Varşova'nın Kiev'e verdiği desteğin süreceğini ancak tarihi konuların da göz ardı edilemeyeceğini ifade etti.

TUSK'TAN GERİLİMİ DÜŞÜRME ÇAĞRISI

Polonya Başbakanı Donald Tusk ise yaşanan tartışmanın iki ülke ilişkilerine zarar vermemesi gerektiğini belirtti.

Sosyal medya hesabından açıklama yapan Tusk, ortaya çıkan gerilimin en fazla Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in işine yaradığını ifade ederek taraflara itidal çağrısında bulundu. Polonya Başbakanı, Varşova ile Kiev arasında doğrudan diyalog kurulmasının önemine dikkat çekti.

UKRAYNA'DAN KARARA TEPKİ

Ukrayna Dışişleri Bakanı Andrii Sybiha, Polonya Cumhurbaşkanı'nın kararını "stratejik hata" olarak nitelendirdi.

Sybiha, iki ülke arasında çözüm arayışlarının sürdürülmesi gerektiğini belirterek, tarihi anlaşmazlıkların siyasi gerilimi artıracak şekilde kullanılmaması gerektiğini ifade etti. Ukraynalı yetkililer, kararın iki ülke arasındaki dayanışmaya zarar verebileceği görüşünü dile getirdi.

Zelenski'nin ofis başkanı Kyrylo Budanov da tepki olarak kendisine verilen Polonya devlet nişanını iade edeceğini açıkladı. Budanov, alınan kararın Rusya'nın çıkarlarına hizmet ettiğini savundu.

UPA TARTIŞMASI YENİDEN GÜNDEMDE

Ukrayna İsyan Ordusu (UPA), Ukrayna'da birçok kesim tarafından Sovyetler Birliği'ne ve Nazi Almanyası'na karşı mücadele eden bağımsızlık hareketinin sembollerinden biri olarak görülüyor.

Polonya ise UPA'yı 1943-1945 yılları arasında Volhinya ve çevresinde on binlerce Polonyalının öldürülmesinden sorumlu tutuyor. Varşova yönetimi söz konusu olayları soykırım olarak tanımlarken, konu iki ülke arasında uzun yıllardır devam eden en hassas başlıklardan biri olmayı sürdürüyor.

NİŞAN 2023 YILINDA VERİLMİŞTİ

Beyaz Kartal Nişanı, Polonya'nın en yüksek devlet nişanı olarak kabul ediliyor. Nişan, 2023 yılında dönemin Cumhurbaşkanı Andrzej Duda tarafından Zelenski'ye takdim edilmişti.

Kararın ardından Polonya-Ukrayna ilişkilerinde yeni bir diplomatik tartışma başlarken, gelişmenin iki ülke arasındaki tarihi anlaşmazlıkları yeniden gündemin üst sıralarına taşıdığı değerlendiriliyor.

Andrews Müşterek Hava Üssü’nde düzenlenen törende konuşan Trump, Katar tarafından bağışlanan ve modernizasyon çalışmalarının ardından Başkanlık uçağı olarak kullanılmaya başlanan Boeing 747 tipi uçağın tanıtımını yaptı.

Yeni Air Force One ile çok sayıda yurt dışı ziyareti gerçekleştireceklerini belirten Trump, “Türkiye’ye de gideceğiz. Yıl içinde yeniden Çin’e gideceğiz.” ifadelerini kullandı.

TÜRKİYE ZİYARETİ MESAJI VERDİ

Trump’ın açıklamaları, temmuz ayında Ankara’da düzenlenmesi planlanan NATO Zirvesi öncesinde dikkat çekti.

ABD Başkanı, yeni uçakla gerçekleştireceği uluslararası ziyaretlerden söz ederken Türkiye’nin de programında yer aldığını belirtti. Açıklama, Trump’ın NATO Zirvesi kapsamında Türkiye’ye gelebileceği yönünde değerlendirmelere neden oldu.

YENİ AIR FORCE ONE TANITILDI

Törende konuşan Trump, yeni Air Force One’ı “dünyanın en lüks uçağı” olarak nitelendirdi.

Uçağın gelişmiş iletişim sistemleri ve savunma donanımlarıyla donatıldığını belirten Trump, yaklaşık 10 aylık çalışmanın ardından uçağın “uçan Beyaz Saray” haline getirildiğini ifade etti.

Projede görev alan yaklaşık 250 kişiye teşekkür eden Trump, uçağın ABD’nin 250’nci kuruluş yılı kutlamalarında düzenlenecek hava gösterilerinde de kullanılacağını söyledi.

ÇİN ZİYARETLERİNE DE DEĞİNDİ

Trump, açıklamasında Çin ile temaslarına da yer verdi.

Yıl içerisinde yeniden Çin’e gideceğini belirten Trump, Xi Jinping’in eylül ayında ABD’yi ziyaret edeceğini ifade etti. Trump ayrıca Çin’de düzenlenecek büyük bir konferansa katılmak üzere tekrar Çin’e seyahat edeceğini kaydetti.

ESKİ AIR FORCE ONE MÜZEYE DEVREDİLECEK

ABD Başkanı, Fransa’daki G7 Zirvesi dönüşünün mevcut Air Force One filosuyla gerçekleştirilecek son planlı uçuş olduğunu açıkladı.

Yaklaşık 35 yıldır kullanılan VC-25A tipi uçakların görevden ayrılmasının ardından restore edilerek müzelerde sergileneceğini belirten Trump, bu uçakların ABD başkanlık tarihinin önemli parçaları arasında yer aldığını söyledi.

96 ÜLKEYE UÇTU, 6 MİLYON MİLDEN FAZLA YOL KATETTİ

Trump’ın paylaştığı bilgilere göre mevcut Air Force One filosu, iki adet VC-25A tipi Boeing 747-200B uçağından oluşuyor.

İlk kez eski ABD Başkanı George H. W. Bush döneminde kullanılmaya başlanan uçaklar, bugüne kadar görev yapan ABD başkanlarına hizmet verdi.

Filonun görev süresi boyunca 96 ülkeye gerçekleştirilen 223 uluslararası seyahatte kullanıldığı ve toplamda 6 milyon milden fazla uçuş yaptığı belirtildi.

İRAN’A YÖNELİK AÇIKLAMALARDA BULUNDU

Trump, konuşmasında İran ile ilgili değerlendirmelerde de bulundu.

İran’ın anlaşma yapmak zorunda olduğunu savunan Trump, aksi durumda Washington yönetiminin farklı adımlar atabileceğini ifade etti.

Trump, olası gelişmelerin enerji piyasalarını etkileyebileceğine işaret ederek, petrol sevkiyatlarıyla ilgili değerlendirmelerde bulundu.

Yetkili, anlaşmanın ABD ve Katarlı müzakerecilerin yürüttüğü diplomatik temaslar sonucunda şekillendiğini, sürece İran’ın da destek verdiğini belirtti. Gün içerisinde yaşanan çatışmaların ardından tarafların ateşkes konusunda uzlaşı sağladığı ifade edildi.

ATEŞKESİN UYGULANMASINA BAŞLANDI

Ateşkes kararının duyurulmasının ardından Hizbullah cephesinden de açıklama geldi.

Reuters’a konuşan Hizbullah kaynakları, ateşkes kararının kendilerine iletilmesinin ardından anlaşma hükümlerinin uygulanmaya başlandığını bildirdi.

Kaynaklar, örgütün ateşkes şartlarına uyduğunu ve sahadaki unsurların buna göre hareket ettiğini aktardı.

İSRAİL ORDUSUNDAN İLK DEĞERLENDİRME

İsrail ordusu ise ateşkes kararının ardından yaptığı açıklamada, Lübnan’daki birliklerinin olası tehditlere karşı operasyonel hazırlıklarını sürdüreceğini duyurdu.

Ordu sözcüsü tarafından yapılan açıklamada, yönetimin talimatları doğrultusunda hareket edileceği belirtilerek, mevcut anlaşmalara saygı duyulduğu ifade edildi.

Açıklamada, Lübnan’daki İsrail askerlerinin tehdit olarak değerlendirilen durumlara karşı harekete geçmeye hazır olduğu kaydedildi.

GÜN İÇİNDE SERT AÇIKLAMALAR GELMİŞTİ

Ateşkes duyurusundan önce İsrail hükümetinden yapılan açıklamalar dikkat çekmişti.

İsrail Savunma Bakanı Israel Katz, İsrail ordusunun Lübnan’ın güneyindeki varlığını sürdürmekte kararlı olduğunu belirtmiş, Hizbullah’ın ateşkesi ihlal edeceği değerlendirilen girişimlerine güçlü şekilde karşılık verileceğini söylemişti.

İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu da İsrail ordusunun gerekli görüldüğü sürece Lübnan’dan çekilmeyeceğini ifade etmiş, İsrail askerlerine veya ülke topraklarına yönelik saldırılara müsamaha gösterilmeyeceğini açıklamıştı.

BEN-GVİR'İN AÇIKLAMASI TEPKİ ÇEKTİ

İsrail Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir tarafından yapılan açıklamalar da bölgedeki gerilimin yükselmesine neden oldu.

Ben-Gvir, Lübnan’da dört İsrail askerinin hayatını kaybetmesinin ardından sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda sert ifadeler kullanmıştı.

İRAN'DAN SERT TEPKİ

İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi, Ben-Gvir’in açıklamalarına tepki gösterdi.

Sosyal medya platformu X üzerinden açıklama yapan Arakçi, söz konusu ifadelerin bireysel değerlendirme olarak görülemeyeceğini belirterek, bunların İsrail hükümetinde görev yapan bir bakan tarafından dile getirildiğine dikkat çekti.

Arakçi, açıklamasında İsrail yönetimine yönelik eleştirilerde bulunurken, bölgede kalıcı barışın sağlanması için çatışmaların sona erdirilmesi gerektiğini vurguladı.

Üst düzey bir ABD'li yetkili, anlaşmanın ayrıntılarını düzenlediği telekonferansta basın mensuplarıyla paylaşırken, İran'ın nükleer silaha sahip olmayacağını kabul ettiğini ve tarafların nihai anlaşma için 60 günlük müzakere sürecine gireceğini açıkladı.

İŞTE TARİHİ MUTABAKATIN 14 MADDESİ

1- ABD ile İran ve mevcut savaştaki müttefikleri, bu Mutabakat Zaptı'nı (MOU) imzalayarak, Lübnan dahil tüm cephelerdeki askeri operasyonların derhal ve kalıcı olarak sona erdirildiğini ilan eder; bundan böyle birbirlerine karşı herhangi bir savaş veya askeri operasyon başlatmayacaklarını, birbirlerine karşı güç kullanmaktan veya güç kullanma tehdidinde bulunmaktan kaçınacaklarını ve Lübnan'ın toprak bütünlüğünü ve egemenliğini güvence altına alacaklarını taahhüt eder. Nihai anlaşma, Lübnan dahil olmak üzere tüm cephelerdeki savaşın kalıcı olarak sona erdirilmesini ve bu paragrafın diğer hükümlerini teyit edecektir.

2- ABD ve İran, birbirlerinin egemenliğine ve toprak bütünlüğüne saygı göstermeyi ve birbirlerinin iç işlerine karışmamayı taahhüt eder.

3- ABD ve İran, en fazla 60 gün içinde nihai anlaşmayı müzakere edip sonuçlandırmayı taahhüt eder. Bu süre, tarafların mutabık kalması halinde uzatılabilir.

4- Bu mutabakat zaptının imzalanmasının hemen ardından, ABD İran'a yönelik deniz ablukasını ve her türlü engellemeyi kaldırmaya başlayacak ve deniz ablukasını 30 gün içinde tamamen sona erdirecektir. Bu süre zarfında gemi trafiği İran tarafından yeniden tesis edilen savaş öncesi trafik hacmine orantılı olacaktır. ABD ayrıca, nihai anlaşmanın imzalanmasından sonraki 30 gün içinde İran sınırları yakınındaki kuvvetlerini geri çekecektir.

5- Bu mutabakat zaptının imzalanmasının ardından İran, ticari gemilerin İran Körfezi'nden Umman Denizi'ne ve tersi yönde, yalnızca 60 gün süreyle, ücretsiz ve güvenli bir şekilde geçiş yapabilmeleri için elinden gelen tüm çabayı göstererek gerekli düzenlemeleri yapacaktır. Ticari gemilerin trafiği derhal başlayacak ve İran tarafından teknik ve askeri engellerin kaldırılması ve mayın temizliği gerekliliği göz önünde bulundurularak, bu düzenlemeler 30 gün içinde yürürlüğe girecektir. İran, geçerli uluslararası hukuk düzenlemeleri ve Hürmüz Boğazı kıyı devletlerinin egemenlik hakları doğrultusunda diğer Basra Körfezi kıyı devletleriyle görüşerek Hürmüz Boğazı'nın gelecekteki idare ve denizcilik hizmetlerini belirlemek üzere Umman ile diyalog kuracaktır.

6- ABD, bölgesel ortaklarıyla birlikte İran'ın yeniden inşası ve ekonomik kalkınması için en az 300 milyar dolarlık kesin ve karşılıklı olarak üzerinde mutabık kalınan bir plan hazırlamayı taahhüt etmektedir. Bu planın uygulanmasına yönelik mekanizma, 60 gün içinde imzalanacak nihai anlaşmanın bir parçası olarak kesinleştirilecektir. İlgili finansal işlemler için gerekli olan tüm lisanslar, muafiyetler ve izinler ABD tarafından verilecektir.

7- ABD, nihai anlaşmanın bir parçası olarak, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararları, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Yönetim Kurulu kararları ve birincil ve ikincil tüm tek taraflı ABD yaptırımları dahil olmak üzere, İran'a yönelik her türlü yaptırımın üzerinde mutabık kalınan bir takvime göre sona erdirilmesini taahhüt eder. İran ve ABD, yukarıda bahsedilen yaptırımların kaldırılması meselesinin kritik önemini kabul etmekte ve bu konularda karşılıklı mutabakat sağlamak amacıyla müzakerelerde bu meseleleri derhal ele alma niyetlerini beyan eder.

8- İran, nükleer silah temin etmeyeceğini veya geliştirmeyeceğini bir kez daha teyit eder. ABD ve İran, yedinci paragrafta belirtilen takvime uygun olarak, karşılıklı olarak mutabık kalınacak bir mekanizma çerçevesinde, zenginleştirilmiş nükleer malzeme stoklarının akıbetini, UAEA gözetimi altında yerinde seyreltme yoluyla gerçekleştirilecek asgari yöntemle çözüme kavuşturmak üzere anlaşmıştır. Taraflar ayrıca, nihai anlaşmada üzerinde mutabık kalınacak tatmin edici bir çerçeve temelinde, zenginleştirme meselesini ve İran'ın nükleer ihtiyaçlarıyla ilgili karşılıklı olarak kararlaştırılan diğer konuları görüşmeyi kabul etmiştir. Nihai anlaşma, bu paragrafın hükümlerini teyit edecektir. ABD ve İran, yukarıda belirtilen nükleer meselelerin kritik önemini kabul etmekte ve bu konular üzerinde karşılıklı mutabakat sağlamak amacıyla müzakerelerde söz konusu meseleleri derhal ele alma niyetlerini ifade etmektedir.

9- Nihai anlaşma imzalanana dek, ABD ve İran mevcut durumu korumayı kabul eder. İran nükleer programının mevcut durumunu koruyacak, ABD ise herhangi bir yeni yaptırım uygulamayacak ve bölgeye ilave asker konuşlandırmayacaktır.

10- ABD, bu mutabakat zaptının imzalanmasından yaptırımların sona ermesine kadar, ABD Hazine Bakanlığı'nın İran ham petrolü, petrol ürünleri ve türevlerinin ihracatı ile bankacılık işlemleri, sigortacılık, nakliye ve ilgili tüm hizmetler için muafiyetler sağlayacağını taahhüt eder.

11- ABD, bu mutabakat zaptının yürürlüğe girmesiyle birlikte İran'a ait dondurulmuş veya kısıtlanmış fon ve varlıkların kullanıma tam olarak açılmasını taahhüt eder. ABD ile İran, müzakereler sırasında bu fonların serbest bırakılmasına ilişkin usuller üzerinde karşılıklı olarak mutabık kalacaktır. Bu fonlar, ister asıl hesaptan ister havale yoluyla elde edilsin, İran Merkez Bankası tarafından belirlenen nihai lehtara yapılacak ödemeler için tam olarak kullanılabilir hale getirilecektir. ABD, buna uygun olarak gerekli tüm lisans ve izinleri vermeyi taahhüt eder.

12- ABD ve İran, bu mutabakat zaptının başarılı bir şekilde uygulanmasını ve nihai anlaşmaya gelecekte uyulmasını izlemek üzere bir yürütme mekanizmasının kurulması konusunda mutabık kalmıştır.

13- Bu mutabakat zaptının imzalanmasının ardından, zaptın 1, 4, 5, 10 ve 11'inci maddeleri uygulanmaya başlanacak ve bunların yürürlükte kalmaya devam etmesi şartıyla, ABD ve İran nihai anlaşma için diğer paragraflar üzerinde müzakerelere başlayacaktır.

14- Nihai anlaşma, bağlayıcı bir Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararıyla onaylanacaktır.

Anlaşmanın yürürlüğe girmesinin ardından ilk aşamada İran’ın Hürmüz Boğazı’nı yeniden açması, ABD’nin ise uyguladığı deniz ablukasını kaldırması kararlaştırıldı. Mutabakat kapsamında tarafların ayrıca nükleer program ve yaptırımlar başlıklarında kapsamlı müzakereler yürütmesi öngörülüyor.

BEYAZ SARAY TRUMP’IN İMZA GÖRÜNTÜLERİNİ PAYLAŞTI

Mutabakatın resmen yürürlüğe girmesinin ardından Beyaz Saray, ABD Başkanı Donald Trump’ın anlaşmayı imzaladığı anlara ilişkin görüntüleri kamuoyuna açıkladı.

Paylaşılan görüntülerde Trump’ın, G7 Liderler Zirvesi kapsamında bulunduğu Fransa’da, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile Versay Sarayı’nda katıldığı akşam yemeği sırasında anlaşma metnini imzaladığı görüldü. Görüntülerde salonda bulunan davetlilerin gelişmeyi alkışlarla karşıladığı yer aldı.

Beyaz Saray tarafından yayımlanan görüntüler, anlaşmanın yürürlüğe girdiğine ilişkin uluslararası düzeyde yapılan doğrulamaların ardından kamuoyu ile paylaşıldı.

MACRON’DAN ANLAŞMAYA DESTEK MESAJI

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron da sosyal medya hesabından anlaşmaya ilişkin değerlendirmede bulundu.

Trump’ın Versay Sarayı’nda İran ile ABD arasında varılan anlaşmayı imzaladığını belirten Macron, söz konusu mutabakatın kalıcı barışın önünü açacağını ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasını sağlayacağını ifade etti.

Macron açıklamasında ayrıca anlaşmanın enerji piyasalarına da yansımalarının olabileceğini belirterek bunun önemli bir gelişme olduğunu kaydetti.

İRAN: MUTABAKAT RESMEN NİHAİ HALE GELDİ

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, mutabakat metninin İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile ABD Başkanı Donald Trump tarafından dijital ortamda imzalandığını açıkladı.

Bekayi, iki tarafın da anlaşmayı imzalamasıyla birlikte metnin resmen nihai hale geldiğini ve yürürlüğe girdiğini duyurdu.

İranlı sözcü, devlet başkanlarının doğrudan imzasını taşıyan anlaşmanın siyasi ağırlığının daha yüksek olduğunu belirterek, tarafların yükümlülüklerini yerine getirmemesinin maliyetinin de artacağını ifade etti.

İSVİÇRE’DE PLANLANAN İMZA TÖRENİ İPTAL EDİLDİ

İsmail Bekayi, daha önce gündeme gelen İsviçre’de resmi imza töreni düzenlenmesi planının hayata geçirilmeyeceğini açıkladı.

Mutabakatın dijital ortamda imzalanmasının kararlaştırıldığını belirten Bekayi, devlet başkanlarının doğrudan imza atmasının tercih edildiğini ve bu yöntemin anlaşmaya ayrı bir önem kazandırdığını söyledi.

Bekayi, geçmiş deneyimler dikkate alınarak anlaşmanın en üst düzeyde imzalanmasının tercih edildiğini kaydetti.

LÜBNAN VURGUSU DİKKAT ÇEKTİ

Mutabakat metninin İran’ın temel ilkelerini yansıttığını ifade eden Bekayi, anlaşmada yer alan başlıkların açık şekilde düzenlendiğini belirtti.

Lübnan’daki ateşkes ve çatışmaların sona erdirilmesinin İran açısından önem taşıdığını ifade eden Bekayi, mutabakatın birinci bölümünde Lübnan’a üç kez atıfta bulunulduğunu söyledi.

Bekayi, metinde Lübnan’ın toprak bütünlüğü ve ulusal egemenliğine saygı konularının da yer aldığını aktardı.

“ANLAŞMANIN UYGULANMASI DAHA ZOR OLACAK”

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Bekayi, savaşın sona erdirilmesi yönünde önemli bir aşamanın geride bırakıldığını ancak bundan sonraki sürecin daha kritik olduğunu dile getirdi.

Uluslararası anlaşmaların uygulanmasının hazırlanmasından daha zor olduğuna işaret eden Bekayi, tarafların yükümlülüklerine bağlı kalmasının önem taşıdığını vurguladı.

Bekayi, tüm tarafların karşılıklı taahhütlerin yerine getirilmesini sağlayacak şekilde hareket etmesi gerektiğini belirtti.

NÜKLEER PROGRAM VE YAPTIRIMLAR İÇİN 60 GÜNLÜK TAKVİM

İranlı yetkililer, mutabakatın yürürlüğe girmesiyle birlikte yeni müzakere sürecinin başlayacağını açıkladı.

Bekayi, tarafların nükleer program ve yaptırımlar konusunda 60 gün içerisinde görüşmelere başlayacağını bildirdi.

Müzakerelerin daha kısa sürede tamamlanmasının mümkün olabileceğini ifade eden Bekayi, konunun karmaşıklığı nedeniyle 60 günlük sürenin makul görüldüğünü ve ihtiyaç duyulması halinde uzatılabileceğini söyledi.

AXIOS, AFP VE REUTERS ANLAŞMAYI DOĞRULADI

ABD merkezli Axios haber sitesi, üst düzey yetkililere dayandırdığı haberinde mutabakat metninin Donald Trump tarafından imzalandığını doğruladı.

Haberde Trump’ın imzayı G7 Liderler Zirvesi kapsamında Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile katıldığı akşam yemeği sırasında attığı belirtildi.

AFP’ye konuşan ABD’li bir yetkili de anlaşmanın yürürlüğe girdiğini doğrularken, Reuters’a bilgi veren kaynaklar mutabakatın Trump ve Pezeşkiyan’ın imzalarıyla nihai hale geldiğini aktardı.

PAKİSTAN: ANLAŞMA DERHAL YÜRÜRLÜĞE GİRDİ

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, ABD ve İran’ın “İslamabad Mutabakat Anlaşması”nı elektronik ortamda imzaladığını açıkladı.

Sosyal medya platformu X üzerinden paylaşım yapan Şerif, anlaşmanın iki ülkenin liderleri tarafından imzalanmasının diplomatik çözüm iradesinin en üst seviyede ortaya konulduğunu gösterdiğini belirtti.

Şerif, mutabakatın derhal yürürlüğe girdiğini ifade ederek ilk aşamada İran’ın Hürmüz Boğazı’nı yeniden açacağını, ABD’nin ise deniz ablukasını kaldıracağını kaydetti.

İSVİÇRE’DE TEKNİK GÖRÜŞMELER BAŞLAYACAK

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, Katar’ın desteğiyle teknik düzeyde görüşmelerin başlatılması amacıyla 19 Haziran 2026 tarihinde İsviçre’de resmi bir tören düzenleneceğini açıkladı.

Törenin, mutabakat kapsamında oluşturulacak teknik çalışma mekanizmalarının hayata geçirilmesi amacıyla gerçekleştirileceği belirtildi.

TÜRKİYE, KATAR, SUUDİ ARABİSTAN VE MISIR’A TEŞEKKÜR

Şahbaz Şerif, açıklamasında ABD Başkanı Donald Trump’a teşekkür ederken İran lideri Mücteba Hamaney ve Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’a da takdirlerini iletti.

İran Meclis ve Müzakere Heyeti Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ile İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi’nin süreçteki çalışmalarına değinen Şerif, Katar’ın arabuluculuk rolünün önemine dikkat çekti.

Pakistan Başbakanı ayrıca Türkiye, Suudi Arabistan ve Mısır liderlerine de süreçte sağladıkları katkılar nedeniyle teşekkür etti. Şerif, mutabakatın bölgesel barış, karşılıklı saygı ve ortak refahın güçlendirilmesine katkı sağlamasını temenni etti.

Kazan’da gerçekleştirilen görüşme, Türkiye ile Rusya arasındaki diplomatik temaslar kapsamında gerçekleşti. Görüşmenin içeriğine ilişkin resmi makamlardan ayrıntılı açıklama yapılmadı.

KAZAN’DA KRİTİK TEMAS

Rusya’ya ziyaret gerçekleştiren Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, programı kapsamında Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile bir araya geldi. Kabul, Rusya'nın Tataristan Cumhuriyeti'nin başkenti Kazan’da gerçekleştirildi.

Diplomatik kaynaklar, Putin’in Fidan’ı kabul ettiğini bildirirken, görüşmeye ilişkin detay paylaşılmadı.

TÜRKİYE-RUSYA DİPLOMATİK TRAFİĞİ SÜRÜYOR

Türkiye ile Rusya arasında son dönemde bölgesel ve küresel gelişmelere ilişkin diplomatik temaslar devam ediyor. İki ülke yetkilileri, çeşitli platformlarda düzenli görüşmeler gerçekleştirirken, enerji, ticaret, güvenlik ve bölgesel konular gündemde yer alıyor.

Kazan’daki kabul de Türkiye ile Rusya arasındaki üst düzey diplomatik temaslar kapsamında kayda geçti.

Bakanlık açıklamasında, Avrupa Parlamentosu tarafından kabul edilen raporun gerçeklerle bağdaşmayan değerlendirmeler içerdiği ifade edildi. Açıklamada, raporun bazı AP üyelerinin ideolojik yaklaşımlarını yansıtacak şekilde ve belirli bir siyasi gündem doğrultusunda hazırlandığı savunuldu.

Türkiye-Avrupa Birliği ilişkilerinin stratejik öneminin giderek arttığı bir dönemde söz konusu raporun mevcut olumlu gündemi gölgelemeyi amaçladığı belirtildi.

RAPORUN İÇERİĞİNE ELEŞTİRİ

Dışişleri Bakanlığı açıklamasında, raporda yer alan bazı değerlendirmelerin terör örgütlerine ve Türkiye karşıtı çevrelere zemin sağlayan bir yaklaşımı yansıttığı ifade edildi.

Açıklamada, bu tutumun Avrupa Parlamentosu'nun Türkiye-Avrupa Birliği ilişkilerinin geleceğine ilişkin stratejik bir vizyon ortaya koymaktan uzak olduğunu gösterdiği kaydedildi.

Bakanlık, raporun Türkiye ile Avrupa Birliği arasındaki ilişkilerin geliştirilmesine katkı sunmadığını ve mevcut iş birliği ortamına zarar verebilecek nitelikte olduğunu belirtti.

YARGIYA İLİŞKİN DEĞERLENDİRMELERE TEPKİ

Açıklamada, raporda bağımsız Türk yargısı tarafından yürütülen hukuki süreçlerin çarpıtıldığı ifade edildi.

Dışişleri Bakanlığı, Adalet Bakanı Akın Gürlek'in raporda yer alan ifadelerle mesnetsiz ithamların hedefi haline getirildiğini belirterek bu değerlendirmeleri kesin bir dille reddettiğini açıkladı.

Bakanlık açıklamasında, Türk yargısının devlet egemenliğinin temel unsurlarından biri olduğu vurgulandı.

"YARGI SÜREÇLERİNE MÜDAHALE KABUL EDİLEMEZ"

Dışişleri Bakanlığı, Türk yargısının hiçbir uluslararası kurumun, dış aktörün veya siyasi çevrenin müdahalesine açık olmadığını belirtti.

Açıklamada, yargı süreçlerini siyasi gerekçelerle hedef alan girişimlerin yargı bağımsızlığı ilkesiyle çeliştiği ve kabul edilemeyeceği ifade edildi.

Bakanlık, Türkiye'nin hukuk devleti ilkeleri çerçevesinde hareket ettiğini ve yargı organlarının görevlerini bağımsız şekilde yerine getirdiğini kaydetti.

TÜRKİYE-AB İLİŞKİLERİNDE YAPICI YAKLAŞIM ÇAĞRISI

Dışişleri Bakanlığı açıklamasında, Avrupa Parlamentosu'ndan beklentinin küresel gelişmelerin ve sınamaların arttığı mevcut dönemde Türkiye ile Avrupa Birliği arasındaki ilişkilerin ortak çıkarlar temelinde ilerlemesine katkı sunacak bir yaklaşım benimsemesi olduğu belirtildi.

Açıklamada, aday ülke statüsündeki Türkiye ile Avrupa Birliği arasındaki ilişkilerin yapıcı bir zeminde geliştirilmesinin her iki tarafın da yararına olduğu ifade edildi.

RAPORDA AKIN GÜRLEK'E İLİŞKİN DEĞERLENDİRME YER ALDI

Avrupa Parlamentosu'nun kabul ettiği Türkiye Raporu'nda yaptırım uygulanması önerilen isimler arasında Adalet Bakanı Akın Gürlek'in de yer aldığı belirtildi.

Akın Gürlek, rapora ilişkin yaptığı değerlendirmede Avrupa Parlamentosu kararlarının bağlayıcı nitelik taşımadığını ifade etti.

Gürlek, raporu hazırlayan kişilerin ideolojik yaklaşımlarına dikkat çekerek hazırlanan metnin tavsiye niteliğinde bir karar olduğunu söyledi.

Görev süresi boyunca Netanyahu'nun İran'a yönelik askeri müdahale konusunda sürekli gündem oluşturduğunu ifade eden Clinton, İsrail Başbakanı'nın bu konuda ABD yönetiminden destek talep ettiğini söyledi.

NETANYAHU'NUN İRAN KONUSUNDAKİ TUTUMUNU ANLATTI

Clinton, Netanyahu'nun İran'a saldırı konusunda "amansızca ısrarcı" olduğunu belirterek, 2009-2012 yılları arasında bu konunun sık sık gündeme geldiğini ifade etti.

Netanyahu'nun kendisine sürekli olarak İran'a yönelik bir saldırı için ABD desteği verilmesi gerektiğini söylediğini aktaran Clinton, söz konusu dönemde İran meselesinin iki ülke arasındaki görüşmelerin temel başlıklarından biri olduğunu kaydetti.

EHUD BARAK İLE YAPILAN GÖRÜŞMELERİ AKTARDI

Clinton, dönemin İsrail Savunma Bakanı Ehud Barak ile de İran konusunda çok sayıda telefon görüşmesi gerçekleştirdiğini anlattı.

İsrailli yetkililerin zaman zaman askeri hazırlıklara işaret eden ifadeler kullandığını belirten Clinton, bazı görüşmelerde kendisine İsrail savaş uçaklarının hazır durumda olduğunun aktarıldığını söyledi. Clinton, bu açıklamalar karşısında İsrailli yetkililere böyle bir operasyonun neden gerekli görüldüğünü sorduğunu ifade etti.

"MÜTTEFİKİNİZ OLARAK SİZİNLE OYUN OYNUYORLARDI"

Program sırasında David Remnick'in, İsrail'in ABD üzerinde baskı oluşturmaya çalıştığı yönündeki değerlendirmesine de yanıt veren Clinton, bu tür girişimlerin sıkça yaşandığını dile getirdi.

Remnick'in, "Çok miktarda yardım alan bir müttefikiniz olarak sizinle oyun oynuyorlardı" şeklindeki ifadesine Clinton, "Her zaman. Tabii ki." yanıtını verdi.

SUUDİ ARABİSTAN İLE NORMALLEŞME KONUSUNA DA DİKKAT ÇEKTİ

Hillary Clinton, Netanyahu'nun yalnızca İran'a yönelik politikalar konusunda değil, İsrail ile Suudi Arabistan arasındaki ilişkilerin normalleştirilmesi konusunda da uzun yıllardır yoğun çaba gösterdiğini söyledi.

Netanyahu'nun bu iki başlık üzerindeki yaklaşımını "takıntılı" olarak nitelendiren Clinton, söz konusu tutumun daha sonraki yıllarda ABD Başkanı Donald Trump ile kurduğu ilişkilerde de görülebildiğini ifade etti.

Görüşmede Rusya-Ukrayna savaşı, İran ile ABD arasında sağlanan mutabakat, Suriye’deki gelişmeler ve Orta Doğu’daki son durum ele alınırken, Bakan Fidan Türkiye’nin diplomatik çözüm ve istikrar odaklı yaklaşımını vurguladı.

RUSYA VE UKRAYNA’NIN MASAYA DÖNMESİ ÇAĞRISI

Basın toplantısında konuşan Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Rusya-Ukrayna savaşının müzakereler yoluyla sona erdirilmesi gerektiğini belirtti.

Türkiye’nin savaşın başlangıcından bu yana diplomatik çözüm için yoğun çaba gösterdiğini ifade eden Fidan, “Rusya ve Ukrayna'nın masaya dönmesi temel önceliğimizdir” dedi.

Savaşın barışçıl yollarla sonlandırılması gerektiğini vurgulayan Fidan, Türkiye’nin çözüm sürecine katkı sağlamaya devam edeceğini söyledi.

TÜRKİYE ARABULUCULUK DESTEĞİNİ SÜRDÜRECEK

Türkiye’nin Ukrayna meselesinde üstlenebileceği tüm yapıcı rolleri sürdürmeye hazır olduğunu belirten Fidan, Ankara’nın diplomatik girişimlerine devam edeceğini ifade etti.

Fidan, “Türkiye, Ukrayna meselesinin çözümünde her türlü desteği vermeye devam edecek. Her türlü arabuluculuk rolüne katkıda bulunacak, kendisinin oynayabileceği arabuluculuk rollerini oynamaya devam edecek” değerlendirmesinde bulundu.

İRAN-ABD MUTABAKATINA DESTEK

Bakan Fidan, İran ile ABD arasında sağlanan mutabakata da değinerek anlaşmanın kesintisiz uygulanmasının önem taşıdığını söyledi.

Mutabakatın uluslararası toplum açısından önemli sonuçlar doğurduğunu ifade eden Fidan, “İran ve ABD arasındaki mutabakat kesintisiz uygulanmalı. Mutabakat, dünyaya nefes aldırdı” dedi.

HÜRMÜZ BOĞAZI VURGUSU

Küresel ticaret ve enerji güvenliği açısından Hürmüz Boğazı’nın stratejik önemine dikkat çeken Fidan, deniz ulaşımının kesintisiz sürmesinin gerekli olduğunu belirtti.

Fidan, “Hürmüz Boğazı'nın geçişe açık tutulması önemlidir” ifadelerini kullandı.

SURİYE’DEKİ GELİŞMELER UMUT KAYNAĞI

Bölgesel istikrarın temel başlıklarından birinin Suriye olduğunu söyleyen Fidan, Türkiye’nin Suriye’nin istikrarına katkı sunan tüm taraflarla iş birliğini sürdüreceğini kaydetti.

Suriye’de yaşanan gelişmelerin olumlu yönde ilerlediğini belirten Fidan, “Bölgesel istikrarın önemli noktalarından biri de Suriye'dir. Türkiye, Suriye'nin istikrarına katkı sunmak isteyen tüm taraflarla işbirliği içinde hareket etmeye devam edecektir. Suriye'deki ilerleme bir umut kaynağı” dedi.

İSRAİL’İN POLİTİKALARINA ELEŞTİRİ

Dışişleri Bakanı Fidan, İsrail’in bölgedeki uygulamalarına ilişkin de değerlendirmelerde bulundu.

İsrail’in izlediği politikaların yalnızca bölgesel bir mesele olmadığını ifade eden Fidan, uluslararası toplumun bu konuda daha somut adımlar atması gerektiğini söyledi.

Fidan, “İsrail'in bölgedeki tavırları sadece bölgenin sorunu değil, bütün dünyanın sorunu. Bütün dünya da bunun farkında. Artık bu farkındalık bir eylem bütünlüğüne dönmeli” açıklamasında bulundu.

TÜRKİYE DİPLOMATİK TEMASLARINI SÜRDÜRÜYOR

Moskova’daki temaslar, Türkiye’nin bölgesel krizlerin çözümüne yönelik diplomatik girişimlerinin devamı olarak değerlendiriliyor. Rusya-Ukrayna savaşı başta olmak üzere Orta Doğu’daki gelişmeler, enerji güvenliği ve bölgesel istikrar konularında Ankara’nın diplomatik temaslarını sürdürdüğü belirtiliyor.

İki ülke arasında imzalanan mutabakat zaptına ilişkin olarak ABD Başkanı Donald Trump, ABD Başkan Yardımcısı J.D. Vance ve İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf’ın imza attığı belirtildi. Anlaşma, iki ülke arasındaki çatışma sürecinin ardından atılan en önemli diplomatik adımlardan biri olarak kayıtlara geçti.

MUTABAKATTA İKİNCİ AŞAMA BAŞLADI

G7 Zirvesi dolayısıyla Fransa’da bulunan ABD Başkanı Donald Trump, canlı yayında yaptığı açıklamalarda ABD-İran mutabakatının ikinci aşamasına geçildiğini duyurdu.

Trump, sürece ilişkin değerlendirmesinde “Harika bir anlaşma yaptık” ifadelerini kullanırken, anlaşmanın temel unsurlarına ilişkin detaylar da paylaştı.

“İRAN’A PARA AKTARMIYORUZ”

ABD’nin İran’a herhangi bir mali kaynak sağlamayacağını vurgulayan Trump, “İran’a yatırım yapmıyoruz ve herhangi bir para aktarmıyoruz” dedi.

Anlaşma kapsamında İran’ın nükleer silah sahibi olmamayı kabul ettiğini belirten Trump, Tahran yönetiminin nükleer silah edinme yönünde bir girişimde bulunması halinde sert sonuçlarla karşılaşacağını ifade ederek, “Nükleer isterlerse cehennemi yaşarlar” açıklamasında bulundu.

2015 NÜKLEER ANLAŞMASINA GÖNDERME

Trump, İran’ın nükleer programına ilişkin değerlendirmelerinde eski ABD Başkanı Barack Obama döneminde imzalanan 2015 tarihli P5+1 nükleer anlaşmasına da değindi.

2018 yılında söz konusu anlaşmayı sonlandırdığını hatırlatan Trump, anlaşmanın yürürlükte kalması halinde İran’ın yıllar önce nükleer kapasiteye ulaşabileceğini savundu. Trump, “Obama döneminde 2015 yılındaki P5+1 nükleer anlaşmasını iptal etmemiş olsaydık İran 5 yıl önce nükleer sahibi olurdu. Ben bu anlaşmayı 2018’de sonlandırdım” ifadelerini kullandı.

“İRAN’DA REJİM DEĞİŞİKLİĞİNE İNANMIYORUM”

Trump, İran’daki siyasi sisteme ilişkin değerlendirmesinde ise rejim değişikliği ihtimaline sıcak bakmadığını belirtti.

İran’da olası bir rejim değişikliğinin uzun yıllar alacağını söyleyen Trump, böyle bir sürecin kısa vadede gerçekleşeceğine inanmadığını ifade etti.

NETANYAHU VE İSRAİL’E MESAJ

ABD Başkanı Trump, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile ilişkilerine ilişkin de açıklamalarda bulundu.

Netanyahu ile iyi ilişkiler içerisinde olduklarını belirten Trump, İsrail’in bölgedeki politikalarına yönelik dikkat çekici değerlendirmeler yaptı. Trump, “ABD olmadan İsrail olmazdı. Bibi ile çok iyi bir ilişkimiz var; ancak artık Bibi’nin daha sorumlu davranması gerek. İsrail, Lübnan’a daha saygılı olmalı” dedi.

RUSYA-UKRAYNA SAVAŞINA İLİŞKİN AÇIKLAMA

Trump, açıklamalarında Rusya-Ukrayna Savaşı’na da değindi.

Rusya ile Ukrayna arasında bir anlaşma yapılması gerektiğini ifade eden Trump, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy arasında çok sayıda anlaşmazlık bulunduğunu söyledi.

Savaş nedeniyle her iki tarafta da can kayıplarının sürdüğünü belirten Trump, çatışmaların sona ermesini istediğini dile getirdi.

RESMİ İMZA TÖRENİ CUMA GÜNÜ DÜZENLENECEK

İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Mecid Taht Revançi, ABD ile İran arasında sağlanan mutabakatın resmi imza törenine ilişkin bilgi verdi.

Revançi, düzenlenecek törende İran Meclis ve Müzakere Heyeti Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ile ABD Başkan Yardımcısı J.D. Vance’ın hazır bulunacağını açıkladı.

İSRAİL’İN LÜBNAN’A SALDIRILARI SÜRÜYOR

Öte yandan İsrail ordusu, 17 Nisan’da yürürlüğe giren ve 17 Mayıs itibarıyla 45 gün süreyle uzatılan ateşkese rağmen Lübnan’ın güneyine yönelik saldırılarını sürdürüyor.

Dün ABD ile İran arasında mutabakat sağlanmasına karşın İsrail ordusunun bölgedeki askeri faaliyetlerine devam ettiği bildirildi.

İsrail’e ait topçu birlikleri, Lübnan’ın güneyinde yer alan Cizzin ilçesine bağlı Reyhan beldesi çevresini hedef aldı. Gece yarısından sonra ise Secid ve Mahmudiye beldelerine yönelik topçu saldırıları gerçekleştirildi.

Bölgede yaşanan gelişmeler, ateşkes sürecinin sahadaki kırılganlığını sürdürdüğünü ortaya koyarken, İsrail’in Lübnan’ın güneyine yönelik operasyonlarının devam ettiği bildirildi.

UNESCO tarafından yapılan yazılı açıklamada, Kiev-Peçersk Lavra Manastırı'nın Ukrayna'nın kültürel simgelerinden biri olduğu ve uluslararası koruma statüsüne sahip bulunduğu vurgulandı. Açıklamada, saldırı sonucu manastırın çeşitli bölümlerinde hasar oluştuğu belirtildi.

TARİHİ YAPIDA CİDDİ HASAR OLUŞTU

UNESCO açıklamasında, saldırının ardından manastırın iç ve dış kısımlarında ciddi hasar meydana geldiği kaydedildi. Tarihi kompleks bünyesinde bulunan İvan Kuşnik Kulesi'nin de saldırıdan etkilendiği ve yapıda zarar oluştuğu bildirildi.

1051 yılında mağara manastırı olarak kurulan Kiev-Peçersk Lavra Manastırı, Ukrayna'nın en önemli dini ve kültürel yapıları arasında yer alıyor. Tarihi yapı, UNESCO Dünya Mirası Listesi kapsamında uluslararası koruma altında bulunuyor.

KÜLTÜREL VARLIKLARA YÖNELİK SALDIRILAR KINANDI

UNESCO, uluslararası hukuk kapsamında korunan kültürel varlıklara yönelik saldırıları kınadığını açıkladı. Açıklamada, örgütün yetki alanı çerçevesinde kültürel ve eğitim kurumlarında meydana gelen zararların değerlendirilmesi ve gerekli acil önlemlerin alınması konusunda ilgili makamlarla iş birliği yapmaya hazır olduğu ifade edildi.

Kültürel mirasın korunmasının önemine dikkat çekilen açıklamada, saldırılardan etkilenen tarihi ve kültürel yapıların durumunun yakından takip edildiği belirtildi.

KİEV VE HARKİV'E HAVA SALDIRILARI DÜZENLENDİ

Rusya, Ukrayna'nın başkenti Kiev ile ülkenin doğusundaki Harkiv kentine hava saldırıları düzenledi. Saldırılar sonrasında çeşitli bölgelerde hasar meydana geldi.

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, saldırılar sonucunda 9 kişinin hayatını kaybettiğini, 37 kişinin yaralandığını açıkladı. Zelenskiy, tarihi Kiev-Peçersk Lavra Manastırı'nın da saldırılarda hedef alınan yapılar arasında bulunduğunu bildirdi.

ULUSLARARASI TEPKİLER SÜRÜYOR

UNESCO'nun açıklamasıyla birlikte, kültürel miras niteliğindeki yapıların savaş ve çatışma ortamlarında korunmasına yönelik uluslararası çağrılar yeniden gündeme geldi. Tarihi manastırda meydana gelen hasarın boyutuna ilişkin inceleme ve değerlendirme çalışmalarının sürdüğü belirtildi.

İsviçre'de cuma günü düzenlenmesi beklenen resmi imza töreni öncesinde yapılan dijital imza işlemiyle birlikte taraflar arasındaki sürecin yeni bir aşamaya geçtiği bildirildi. Mutabakat zaptının içeriğine ilişkin ayrıntılar kamuoyuyla paylaşılmazken, anlaşmanın temel çerçevesinin İran'ın nükleer faaliyetlerine ilişkin düzenlemelerden oluştuğu ifade edildi.

MUTABAKAT ZAPTININ DİJİTAL OLARAK İMZALANDIĞI AÇIKLANDI

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, ABD basınına yaptığı açıklamada mutabakat zaptının bir gün önce elektronik ortamda imzalandığını söyledi.

İsviçre'de gerçekleştirilmesi planlanan resmi imza töreni öncesinde tamamlanan dijital imza sürecinin ardından tarafların teknik müzakerelere odaklanacağı belirtildi.

Adı açıklanmayan bir ABD'li yetkili ise mutabakat zaptının ABD Başkanı Donald Trump, Başkan Yardımcısı Vance ve Mohammad Bagher Ghalibaf tarafından imzalandığını ileri sürdü.

“NÜKLEER PROGRAMIN YENİDEN İNŞA EDİLMEMESİ AMAÇLANIYOR”

Vance, anlaşmanın temel amacının İran'ın nükleer programının yeniden inşa edilmesini engellemek olduğunu söyledi.

ABD'nin İran'ın nükleer kapasitesine yönelik operasyonlarının ardından hazırlanan mutabakatın, uzun vadeli güvenlik düzenlemeleri içeren bir çerçeve oluşturduğunu belirten Vance, anlaşmanın teknik ayrıntılarının önümüzdeki süreçte ele alınacağını ifade etti.

300 MİLYAR DOLARLIK YENİDEN İNŞA FONU GÜNDEMDE

Vance, İran'ın anlaşma kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmesi durumunda Körfez ülkeleri tarafından finanse edilmesi planlanan 300 milyar dolarlık yeniden inşa fonuna erişebileceğini açıkladı.

İran'ın taahhütlerini uygulaması halinde söz konusu ekonomik destek mekanizmasından yararlanabileceğini belirten Vance, fonun Körfez ülkelerinden oluşan bir koalisyon tarafından finanse edilmesinin öngörüldüğünü söyledi.

DONDURULMUŞ 24 MİLYAR DOLARLIK VARLIK İDDİASI REDDEDİLDİ

ABD Başkan Yardımcısı Vance, kamuoyunda gündeme gelen İran'a ait dondurulmuş 24 milyar dolarlık varlıkların serbest bırakılmasının mutabakat zaptının parçası olduğu yönündeki iddiaları reddetti.

Söz konusu konunun anlaşma metninde yer almadığını belirten Vance, varlıklar üzerindeki kısıtlamaların kaldırılması ve yaptırımların geleceğinin daha sonraki teknik müzakerelerde ele alınacağını ifade etti.

Vance, uzun vadede asıl önemli başlığın İran'ın nükleer programına ilişkin taahhütleri ve buna bağlı olarak ekonomik yaptırımların geleceği olduğunu kaydetti.

ABD BÖLGEDEKİ ASKERİ VARLIĞINI KORUYACAK

Mutabakat sonrasında ABD'nin Orta Doğu'daki askeri varlığına ilişkin de açıklamalar yapıldı.

Adı açıklanmayan ABD'li yetkili, İran ile yürütülecek teknik görüşmeler süresince Washington yönetiminin bölgedeki mevcut askeri varlığını koruyacağını söyledi.

Şubat ayında başlayan operasyonlar öncesinde bölgeye önemli ölçüde askeri güç sevk edildiğini belirten yetkili, İran'ın yükümlülüklerini yerine getirdiğinin görülmesi ve nihai anlaşmaya ulaşılması halinde askeri varlıkta kademeli azaltım yapılmasının planlandığını ifade etti.

İSRAİL'İN LÜBNAN'DAN ÇEKİLMESİ ŞARTLAR ARASINDA YER ALMIYOR

ABD'li yetkili, kamuoyunda yer alan bazı iddiaların aksine İsrail'in Lübnan'dan çekilmesinin mutabakatın şartlarından biri olmadığını söyledi.

Açıklama, anlaşmanın bölgesel güvenlik boyutuna ilişkin tartışmaların sürdüğü bir dönemde geldi.

TRUMP: HÜRMÜZ BOĞAZI CUMA GÜNÜ TAMAMEN AÇILACAK

ABD Başkanı Donald Trump da mutabakata ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Trump, Hürmüz Boğazı'nın cuma günü tamamen açılacağını ifade ederek, İran'ın hiçbir koşulda nükleer silaha sahip olamayacağını söyledi.

Washington yönetimi, mutabakatın ardından enerji sevkiyatının normale dönmesini ve bölgedeki deniz ticaretinin yeniden kesintisiz şekilde sürmesini hedefliyor.

Vance, İran'ın anlaşma kapsamında üstleneceği yükümlülükleri yerine getirmesi halinde söz konusu kaynaklara erişebileceğini belirterek, “Yükümlülüklerini yerine getirdikleri sürece erişebilecekleri şeylerden biri de bu olabilir.” ifadelerini kullandı. Açıklama, taslak metinde yer aldığı öne sürülen ekonomik destek planına yönelik ilk üst düzey Amerikan değerlendirmelerinden biri olarak kayıtlara geçti.

24 MİLYAR DOLARLIK VARLIĞIN SERBEST BIRAKILMASI PLANLANIYOR

İran merkezli Mehr Haber Ajansı tarafından yayımlanan taslak metne göre, taraflar arasında yürütülecek 60 günlük müzakere sürecinde İran'a ait dondurulmuş 24 milyar dolarlık varlığın serbest bırakılması öngörülüyor.

Taslakta yer alan düzenlemeye göre söz konusu kaynağın yarısının müzakereler başlamadan önce İran'ın kullanımına açılması planlanıyor. Kalan bölümün ise müzakere sürecindeki gelişmelere bağlı olarak erişime sunulması öngörülüyor.

ASKERİ OPERASYONLARIN SONLANDIRILMASI HEDEFLENİYOR

Taslağın ilk maddeleri arasında tüm cephelerde askeri operasyonların derhal ve kalıcı şekilde sona erdirilmesi yer alıyor. Düzenlemenin, bölgedeki çeşitli çatışma alanlarının yanı sıra Lübnan'daki faaliyetleri de kapsadığı belirtiliyor.

Metinde ayrıca ABD'nin İran'ın iç işlerine müdahale etmeme ve İran İslam Cumhuriyeti'nin egemenliğine saygı gösterme yönünde taahhütte bulunacağı ifade ediliyor.

HÜRMÜZ BOĞAZI'NIN YENİDEN AÇILMASI ÖNGÖRÜLÜYOR

Taslakta yer alan dikkat çekici maddelerden biri de Hürmüz Boğazı'nın yeniden uluslararası deniz trafiğine açılması oldu. Buna göre Washington yönetiminin deniz ablukasını 30 gün içerisinde kaldırması ve İran çevresindeki askeri unsurlarını geri çekmesi planlanıyor.

Aynı süre içinde İran'ın belirleyeceği düzenlemeler doğrultusunda Hürmüz Boğazı'nın yeniden uluslararası gemi geçişlerine açılması öngörülüyor. Düzenlemenin enerji ticareti ve bölgesel deniz taşımacılığı açısından önemli sonuçlar doğurabilecek maddeler arasında yer aldığı belirtiliyor.

TRUMP ANLAŞMAYI “BÜYÜK BİR ANLAŞMA” OLARAK NİTELENDİRMİŞTİ

Taslak metnin gündeme gelmesi, ABD Başkanı Donald Trump'ın anlaşmayı “büyük bir anlaşma” olarak tanımlamasının ardından gerçekleşti.

Trump, anlaşmanın bölgeye barış ve güvenlik getireceğini savunmuş, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılacağını ve petrol sevkiyatının normale döneceğini açıklamıştı. Sürece ilişkin olarak Keir Starmer ile birlikte çok sayıda uluslararası liderin de destek mesajları verdiği aktarıldı.

FÜZE PROGRAMI VE MİLİS GÜÇLER MÜZAKERE DIŞINDA TUTULACAK

Mehr Haber Ajansı'nın yayımladığı taslağa göre taraflar arasındaki görüşmeler yalnızca zenginleştirilmiş uranyum stoku, uranyum zenginleştirme faaliyetleri, yaptırımların kaldırılması ve ekonomik yeniden yapılanma başlıklarıyla sınırlandırılacak.

İran'ın balistik füze programı ile Tahran'ın destek verdiği bölgesel silahlı grupların ise müzakere gündeminin dışında bırakılması planlanıyor. Taslakta yer alan bu yaklaşımın, gelecekteki görüşmelerin kapsamını belirleyen temel unsurlardan biri olduğu ifade ediliyor.

PETROL VE PETROKİMYA YAPTIRIMLARININ ASKIYA ALINMASI GÜNDEMDE

Taslak metinde İran petrolü, petrokimya ürünleri ve ilgili ihracat kalemlerine yönelik yaptırımların askıya alınması da yer alıyor.

Düzenleme kapsamında İran'ın enerji ihracatından elde ettiği gelirler üzerindeki kısıtlamaların kaldırılması ve ülkenin bu gelirlerine tam erişim sağlamasının hedeflendiği belirtiliyor.

300 MİLYAR DOLARLIK YENİDEN YAPILANMA PAKETİ

Taslakta ekonomik açıdan öne çıkan başlıklardan biri İran'ın yeniden yapılandırılması için öngörülen en az 300 milyar dolarlık yatırım ve kalkınma planı oldu.

Metne göre ABD ve müttefiklerinden İran'ın yeniden inşası ve ekonomik kalkınmasına yönelik kapsamlı bir destek programı hazırlamaları istenecek. Planın hayata geçirilmesi halinde son yıllarda Orta Doğu'da gündeme gelen en büyük ekonomik destek paketlerinden biri olması bekleniyor.

60 GÜNLÜK RESMİ MÜZAKERE SÜRECİ ÖNGÖRÜLÜYOR

Taslak kapsamında tarafların, İran'ın nükleer programı ve yaptırımların kaldırılmasına ilişkin kapsamlı bir nihai anlaşmaya ulaşmak amacıyla 60 günlük resmi müzakere sürecine girmesi planlanıyor.

Görüşmelerde ABD'nin birincil ve ikincil yaptırımları ile Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı kaynaklı kısıtlamaların da ele alınacağı belirtiliyor.

İRAN'DAN NÜKLEER SİLAH GELİŞTİRMEYECEĞİ TAAHHÜDÜ

Taslakta İran'ın, Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması kapsamındaki yükümlülüklerini yeniden teyit edeceği ve nükleer silah geliştirmeyeceğini beyan edeceği ifade ediliyor.

Müzakereler devam ederken ABD'nin bölgeye yeni askeri güç konuşlandırmaması ve İran'a yönelik yeni yaptırımlar uygulamaması da metinde yer alan hükümler arasında bulunuyor.

TASLAK METİN RESMİ OLARAK DOĞRULANMADI

Mehr Haber Ajansı tarafından yayımlanan 14 maddelik taslak metin, şu aşamada bağımsız kaynaklar tarafından doğrulanmış değil.

İranlı ve Amerikalı yetkililer de metnin tamamına ilişkin resmi bir doğrulama veya yalanlama açıklaması yapmadı. Taslakta yer alan maddelerin müzakereler ilerledikçe değişebileceği ve nihai anlaşma metninde farklı hükümlerin yer alabileceği belirtiliyor.

Mahkeme, 15 Haziran’da açıkladığı kararda, İngiliz hükümetinin Palestine Action’ı 2000 tarihli Terörizm Yasası kapsamında yasaklama kararına yönelik itirazları değerlendirdi. Kararla birlikte hükümetin söz konusu yasaklama işleminin yasal çerçeve içinde gerçekleştirildiği hüküm altına alındı.

HÜKÜMET YÜKSEK MAHKEME KARARINA İTİRAZ ETMİŞTİ

Karar, İngiliz hükümetinin daha önce verilen bir yargı kararına yaptığı itirazın ardından geldi.

Yüksek Mahkeme, şubat ayında aldığı kararda Palestine Action’ın Terörizm Yasası kapsamında yasaklanmasının hukuka aykırı ve orantısız olduğuna hükmetmişti. Mahkeme, söz konusu kararında yasaklama işleminin ifade ve örgütlenme özgürlükleri bakımından yeterince gerekçelendirilmediğini değerlendirmişti.

Hükümet ise Yüksek Mahkeme kararına itiraz ederek dosyayı Temyiz Mahkemesi’ne taşımıştı.

TEMYİZ MAHKEMESİ HÜKÜMETİN GÖRÜŞÜNÜ KABUL ETTİ

Temyiz Mahkemesi, hükümetin başvurusunu değerlendirerek Yüksek Mahkeme kararını bozdu ve Palestine Action’ın terör örgütü olarak yasaklanmasının yasal dayanağının bulunduğuna hükmetti.

Kararla birlikte grubun Terörizm Yasası kapsamındaki statüsü korunmuş oldu. Mahkeme gerekçesinin ilerleyen süreçte ayrıntılı olarak kamuoyuyla paylaşılması bekleniyor.

PALESTINE ACTION HAKKINDA

Palestine Action, Birleşik Krallık’ta faaliyet gösteren ve Filistin yanlısı kampanyalar yürüten bir aktivist grup olarak biliniyor. Grup, özellikle İsrail ile bağlantılı olduğunu belirttiği şirketlere ve savunma sanayii tesislerine yönelik protesto eylemleriyle gündeme geliyor.

İngiliz hükümeti ise grubun bazı faaliyetlerinin ciddi kamu düzeni ve güvenlik riskleri oluşturduğunu savunarak örgütün Terörizm Yasası kapsamında yasaklanması yönünde adım atmıştı.

Taraflar arasında yürütülen temasların ardından savaşın sona erdirilmesine yönelik siyasi mutabakatın sağlandığı belirtilirken, resmi sürecin tamamlanması için imza töreninin 19 Haziran’da gerçekleştirilmesinin planlandığı ifade edildi.

BEYAZ SARAY'DAN BARIŞ MESAJI İDDİASI

Söz konusu iddialara göre, barış sürecine ilişkin duyurunun Washington’dan yapıldığı belirtildi. Beyaz Saray’dan yükselen beyaz duman görüntülerinin, taraflar arasında nihai anlaşma konusunda uzlaşı sağlandığı yönünde yorumlandığı aktarıldı.

Anlaşmanın resmiyet kazanmasını sağlayacak imza töreninin 19 Haziran’da düzenleneceği ve tarafların savaşın sona erdirilmesine yönelik taahhütlerini bu tarihte resmileştireceği öne sürüldü.

HÜRMÜZ BOĞAZI'NIN YENİDEN AÇILMASI PLANLANIYOR

Taslak metinde yer aldığı belirtilen düzenlemeler arasında, küresel enerji ticareti açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nın yeniden deniz trafiğine açılması da bulunuyor.

İddialara göre, resmi imzaların ardından bölgede devam eden askeri faaliyetler sona erecek ve mayın temizleme çalışmalarına başlanacak. Temizlik faaliyetlerinin tamamlanmasının ardından boğazın uluslararası ticari gemi geçişlerine yeniden açılması hedefleniyor.

ENERJİ PİYASALARINI ETKİLEYECEK MADDELER

Taslak anlaşmada yer aldığı belirtilen ekonomik düzenlemeler kapsamında petrol, petrokimya ürünleri ve türevlerine yönelik yaptırımların askıya alınması öngörülüyor.

Metinde ayrıca İran’ın mali kaynaklarına erişiminin sağlanması, dondurulmuş fonların belirli aşamalar halinde serbest bırakılması ve ekonomik yeniden yapılanma sürecine ilişkin uluslararası destek mekanizmalarının oluşturulması gibi maddelerin yer aldığı ifade ediliyor.

Anlaşmanın hayata geçirilmesi halinde savaş sürecinde yükselen enerji maliyetlerinin düşebileceği ve küresel tedarik zincirlerinde yaşanan aksaklıkların hafifleyebileceği değerlendiriliyor.

14 MADDELİK TASLAK ANLAŞMANIN ANA BAŞLIKLARI

Taslak metinde yer aldığı belirtilen maddeler arasında tüm cephelerde kalıcı ateşkes ilan edilmesi, ABD’nin İran’ın iç işlerine müdahale etmeme taahhüdü, deniz ablukasının 30 gün içerisinde kaldırılması ve ABD güçlerinin İran çevresindeki askeri varlığını azaltması bulunuyor.

Metinde ayrıca Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması, yaptırımların askıya alınması, İran’ın mali kaynaklarına erişim sağlaması, yeniden yapılanma programlarının oluşturulması ve taraflar arasında kapsamlı bir izleme mekanizması kurulması öngörülüyor.

Taslakta nihai anlaşmanın Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararıyla onaylanmasına yönelik hükümlerin de yer aldığı belirtiliyor.

NÜKLEER MÜZAKERELER İÇİN 60 GÜNLÜK TAKVİM

Taslak anlaşmanın en önemli başlıklarından birini İran’ın nükleer programına ilişkin düzenlemeler oluşturuyor.

Metne göre taraflar, yaptırımların kaldırılması ve nükleer faaliyetlerin geleceğinin belirlenmesi amacıyla 60 günlük resmi müzakere süreci yürütecek. Görüşmelerde zenginleştirilmiş uranyumun durumu, nükleer faaliyetlerin kapsamı, yaptırımların kaldırılması ve ekonomik yeniden yapılanma başlıklarının ele alınması planlanıyor.

İran’ın ise Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması kapsamındaki yükümlülüklerini yeniden teyit edeceği ve nükleer silah geliştirmeme taahhüdünü yineleyeceği belirtiliyor.

ABD Başkanı Donald Trump ise daha önce yaptığı açıklamada, Washington ile Tahran arasında varılan anlaşmanın bugün imzalanacağını belirtmişti. Trump, anlaşmanın yürürlüğe girmesiyle birlikte bölgede gerilimin azaltılmasına yönelik yeni bir dönemin başlayacağını ifade etmişti.

PAKİSTAN BAŞBAKANI TARİH VERDİ

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, yaptığı açıklamada ABD ile İran arasında üzerinde uzlaşı sağlanan anlaşmanın 19 Haziran'da İsviçre'de imzalanacağını duyurdu. Şerif, tarafların nihai metin üzerinde mutabakata vardığını ve imza süreci için hazırlıkların sürdüğünü belirtti.

Pakistan yönetiminin diplomatik temaslarda aktif rol oynadığı belirtilirken, açıklama anlaşmanın takvimine ilişkin ilk somut tarih bilgisi olarak öne çıktı.

TRUMP'TAN FARKLI TAKVİM AÇIKLAMASI

ABD Başkanı Donald Trump, daha önce yaptığı değerlendirmede anlaşmanın bugün imzalanacağını söylemişti. Trump'ın açıklaması ile Şerif'in duyurduğu 19 Haziran tarihi arasında farklılık bulunması dikkat çekti.

Taraflardan henüz imza takvimine ilişkin ortak ve resmi bir duyuru yapılmadı.

TAHRAN YÖNETİMİ TEMKİNLİ KONUŞUYOR

İranlı yetkililer ise anlaşmanın imza sürecine ilişkin kesin ifadeler kullanmaktan kaçınıyor. Tahran yönetimi, müzakerelerde ilerleme sağlandığını kabul ederken, anlaşmanın ne zaman imzalanacağı konusunda resmi açıklamanın taraflar arasında yürütülen diplomatik temasların ardından yapılacağını belirtiyor.

İran tarafı ayrıca uygulama mekanizmaları ve teknik detaylara ilişkin çalışmaların sürdüğünü ifade ediyor.

İMZA TÖRENİNİN İSVEÇRE'DE DÜZENLENMESİ BEKLENİYOR

Şahbaz Şerif'in açıklamasına göre anlaşmanın İsviçre'de imzalanması planlanıyor. Diplomatik kaynaklar, tarafların uzun süredir görüşmelere ev sahipliği yapan İsviçre'nin süreçte önemli bir rol üstlendiğini belirtiyor.

Anlaşmanın imzalanması halinde ABD ile İran arasında son dönemde yürütülen diplomatik temasların yeni bir aşamaya taşınması bekleniyor.

HİZBULLAH TOPÇU MEVZİSİNİ HEDEF ALDI

Hizbullah, resmi Telegram hesabından yaptığı açıklamada, Güney Lübnan’ın Nabatiye vilayetine bağlı Marjeyun bölgesinde yer alan El-Adissa kasabasında İsrail ordusuna ait yeni kurulan bir topçu mevzisini hedef aldığını bildirdi. Açıklamada saldırının gerçekleştirildiği belirtilirken, operasyonun detaylarına ilişkin ek bilgi paylaşılmadı.

İSRAİL SALDIRIYI ATEŞKES İHLALİ OLARAK NİTELENDİRDİ

El-Adissa’daki saldırının ardından İsrail ordusundan yazılı açıklama yapıldı. Açıklamada, Hizbullah’ın İsrail’in kuzeyindeki yerleşim bölgelerine üç füze fırlattığı öne sürüldü. İsrail ordusu, söz konusu saldırının ateşkesin ciddi şekilde ihlal edilmesi anlamına geldiğini savundu.

Açıklamada, füzelerin Şomera ve Şlomi yerleşimlerinin yakınlarına düştüğü belirtilirken, olayın hafta sonu aynı bölgeye isabet ettiği ifade edilen iki mühimmatın ardından yaşandığı kaydedildi.

İSRAİL'DEN DAHİYE BANLİYÖSÜNE HAVA SALDIRISI

İsrail ordusu, Hizbullah’ın saldırısına karşılık olarak Beyrut’un güneyindeki Dahiye banliyösüne hava saldırısı düzenledi. Ordu tarafından yapılan açıklamada, Hizbullah’a ait olduğu iddia edilen altyapı unsurlarının hedef alındığı belirtildi.

Saldırının ardından ülkeden servis edilen görüntülerde çok sayıda binanın yıkıldığı veya ağır hasar aldığı görüldü. Görüntülerde sivillerin panik içinde bölgeden uzaklaşmaya çalıştıkları da yer aldı.

BÖLGEDE GERİLİM YENİDEN YÜKSELİYOR

Karşılıklı saldırılar, İsrail ile Hizbullah arasında yürürlükte bulunan ateşkesin geleceğine ilişkin soru işaretlerini artırdı. Güney Lübnan ve Beyrut çevresinde yaşanan gelişmeler, taraflar arasındaki gerilimin yeniden tırmandığına işaret ederken, bölgedeki güvenlik durumuna ilişkin endişeleri de beraberinde getirdi.

Sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada anlaşmanın detaylarına ilişkin dikkat çekici ifadeler kullanan Trump, İran’ın nükleer silah edinmesini engelleyecek güçlü bir mekanizma oluşturduklarını savundu. Özellikle eski Başkan Barack Obama döneminde imzalanan Kapsamlı Ortak Eylem Planı’nı (JCPOA) hedef alan Trump, yeni anlaşmanın önceki mutabakattan tamamen farklı olduğunu öne sürdü.

TRUMP: “NÜKLEER SİLAHA KARŞI ÖRÜLMÜŞ BİR DUVAR”

Trump, Obama dönemindeki anlaşmanın İran’a nükleer silah geliştirme konusunda alan açtığını savunurken, kendi yönetiminin hazırladığı mutabakatın ise tam tersine bu ihtimali tamamen ortadan kaldıracağını iddia etti.

ABD Başkanı, anlaşmayı “nükleer silaha karşı örülmüş bir duvar” olarak tanımlarken, İran’ın bundan sonra nükleer silah satın alamayacağını, geliştiremeyeceğini ve herhangi bir yolla sahip olamayacağını söyledi.

Washington yönetimi, bu anlaşmayı yalnızca iki ülke arasındaki bir uzlaşı değil, aynı zamanda bölgesel istikrarın yeniden tesisi için önemli bir adım olarak görüyor.

HÜRMÜZ BOĞAZI İÇİN KRİTİK MESAJ

Trump’ın açıklamalarındaki en dikkat çekici başlıklardan biri de Hürmüz Boğazı oldu. Dünya petrol ticaretinin önemli bölümünün geçtiği stratejik su yolunun anlaşmanın imzalanmasının ardından yeniden tüm ülkelerin kullanımına açık hale geleceğini belirten Trump, bunun küresel ekonomi açısından önemli bir rahatlama sağlayacağını ifade etti.

Enerji piyasaları uzun süredir Hürmüz Boğazı çevresindeki güvenlik risklerini yakından takip ediyordu. Bu nedenle anlaşmanın gerçekleşmesi halinde petrol fiyatları ve uluslararası ticaret üzerinde de önemli etkiler oluşabileceği değerlendiriliyor.

NÜKLEER MATERYALLER İÇİN B-2 PLANI

Trump, İran’ın yer altındaki nükleer tesislerinde bulunan materyaller konusunda da dikkat çeken açıklamalarda bulundu.

ABD Başkanı, ortamın tamamen sakinleşmesinin ardından Amerikan ordusunun devreye gireceğini ve B-2 bombardıman uçaklarıyla ulaşılamaz kabul edilen bölgelerdeki nükleer materyallerin alınacağını söyledi. Trump, bu materyallerin daha sonra etkisiz hale getirileceğini ve tamamen yok edileceğini belirtti.

Açıklama, anlaşmanın yalnızca diplomatik değil aynı zamanda teknik ve askeri boyutlar da içerdiğini ortaya koydu.

“ASKERİ SEÇENEK MASADA KALMAYA DEVAM EDİYOR”

Trump, İran ile uzun vadeli ve istikrarlı ilişkiler kurmayı hedeflediklerini ifade etse de süreç başarısız olursa ABD’nin alternatif planlarının bulunduğunu da vurguladı.

Başkan Trump, anlaşmanın işlemediği bir senaryoda askeri seçeneklerin tamamen ortadan kalkmadığını belirterek, Washington’un caydırıcılık kapasitesini koruduğu mesajını verdi.

Bu açıklama, diplomatik çözüm arayışları sürerken ABD’nin güvenlik stratejisinde sert güç unsurlarını da masada tuttuğunu gösterdi.

İRAN TEMKİNLİ KONUŞTU

Trump’ın açıklamalarından önce konuşan İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi ise daha ihtiyatlı bir yaklaşım sergiledi.

Bekayi, devam eden görüşmelerin öncelikli olarak savaşın sona erdirilmesine odaklandığını ve mevcut aşamada nükleer dosyanın müzakerelerin merkezinde yer almadığını söyledi.

Mutabakatın imzalanma tarihi konusunda kesin konuşmaktan kaçınan İranlı sözcü, anlaşmanın yarın gerçekleşmeyebileceğini ancak önümüzdeki günlerde imzalanma ihtimalinin güçlü olduğunu ifade etti.

PAKİSTAN: “24 SAAT İÇİNDE SONUÇLANABİLİR”

Sürece aracılık eden ülkelerden biri olarak öne çıkan Pakistan da anlaşmaya ilişkin iyimser mesajlar verdi.

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, ABD ile İran arasında bir barış anlaşmasına hiç olmadığı kadar yaklaşıldığını belirterek, mutabakatın 24 saat içerisinde sonuçlanmasını beklediklerini açıkladı.

Şerif, elektronik imza süreci için hazırlıkların sürdüğünü ve teknik görüşmelerin gelecek hafta da devam edeceğini söyledi. Pakistan yönetimi, ortaya çıkacak anlaşmanın bölge için kalıcı barışın temelini oluşturacağı görüşünü paylaştı.

CNN: TRUMP KARA HAREKATINI DURDURDU

Öte yandan Amerikan yayın kuruluşu CNN’in dikkat çekici bir iddiası da gündeme damga vurdu.

Haberde, ABD ordusunun İran’daki zenginleştirilmiş uranyuma el koymak amacıyla kara harekatı seçeneğini değerlendirdiği öne sürüldü. İddiaya göre ABD Genelkurmay Başkanı Dan Caine, CENTCOM’da yapılan kritik toplantılarda operasyon planlarını inceledi ve daha sonra Başkan Trump’a bilgi verdi.

CNN’e konuşan kaynaklar, Trump’ın olası askeri kayıplar, İran’ın sert karşılık verme ihtimali ve küresel ekonomik sonuçlar nedeniyle kara harekatına onay vermediğini ileri sürdü.

ORTA DOĞU'DA YENİ DÖNEMİN EŞİĞİ

ABD ve İran arasında imzalanması beklenen anlaşma, yalnızca iki ülke arasındaki ilişkileri değil, Orta Doğu’daki güç dengelerini de doğrudan etkileme potansiyeli taşıyor.

Anlaşmanın hayata geçmesi halinde Hürmüz Boğazı’nın yeniden güvenli hale gelmesi, nükleer kriz başlığında tansiyonun düşmesi ve bölgesel istikrarın güçlenmesi bekleniyor. Ancak sürecin nihai sonucunun, tarafların mutabakat metnine vereceği son onayla netleşeceği belirtiliyor.

Söz konusu bildirgenin, Doğu Akdeniz'de enerji işbirliğinin geliştirilmesi ve gelecekte yürütülecek projelere ilişkin ortak bir yol haritasının hazırlanmasını hedeflediği belirtildi.

İMZALAR HOUSTON'DAKİ TOPLANTIDA ATILDI

Haberlere göre iyi niyet bildirgesi, ABD'nin Houston kentinde düzenlenen toplantı kapsamında imzalandı.

Bildirgeye GKRY Enerji Bakanı Michael Damianos, Yunanistan Enerji Bakanı Stavros Papastavrou, İsrail'in ABD Büyükelçisi Yechiel Leiter ve ABD Enerji Bakanı Chris Wright imza attı. Toplantıda tarafların enerji alanındaki mevcut işbirliği imkanlarını ve gelecekteki ortak projeleri değerlendirdiği aktarıldı.

ENERJİ GÜVENLİĞİ VE DOĞAL GAZ KAYNAKLARI GÜNDEMDEYDİ

Konuya ilişkin yayımlanan haberlerde, dört tarafın Doğu Akdeniz genelinde enerji güvenliği, açık deniz doğal gaz kaynakları, araştırma ve geliştirme faaliyetleri ile bölgesel altyapı ve bağlantı projelerini ele aldığı belirtildi.

Tarafların enerji kaynaklarının değerlendirilmesi, enerji arz güvenliğinin artırılması ve bölgesel enerji ağlarının güçlendirilmesine yönelik işbirliği alanları üzerinde durduğu ifade edildi.

ÇALIŞMA GRUPLARI YOL HARİTASI HAZIRLAYACAK

Rum basınında yer alan bilgilere göre, taraflar önümüzdeki aylarda bir dizi çalışma grubu toplantısı gerçekleştirecek.

CyprusMail gazetesinin haberine göre çalışma grupları, enerji güvenliği, açık deniz doğal gaz geliştirme projeleri, altyapı yatırımları, inovasyon ve araştırma alanlarında ortak hedefler ile uygulanacak eylemleri belirleyecek kapsamlı bir yol haritası hazırlayacak.

Hazırlanacak yol haritasının Doğu Akdeniz Enerji Merkezi'nin kuruluş süreci ile bölgesel enerji işbirliğinin gelecekteki çerçevesini şekillendirmesi öngörülüyor.

GKRY'DEN JEOSTRATEJİK ÖNEM VURGUSU

GKRY Hükümet Sözcüsü Konstantinos Letymbiotis, bakanlar düzeyinde gerçekleştirilen toplantının ardından yaptığı değerlendirmede, Doğu Akdeniz Enerji Merkezi'nin kurulmasına yönelik kararı siyasi ve jeostratejik açıdan önemli bir gelişme olarak nitelendirdi.

Letymbiotis, girişimin bölgesel enerji işbirliği bakımından yeni bir aşamaya işaret ettiğini belirtirken, merkezin gelecekte enerji alanındaki ortak çalışmaların koordinasyonunda rol üstlenmesinin hedeflendiğini ifade etti.

AB Komisyonu Başsözcüsü Marcus Lammert, günlük basın toplantısında yaptığı açıklamada, paktın kabul edilmesinden iki yıl sonra yeni kuralların tamamen uygulanmaya başladığını belirterek, sürecin AB açısından önemli bir aşama olduğunu ifade etti.

Lammert, AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen'in "Göç, Avrupa'nın ortak bir sorunudur ve etkili, adil ve kararlı bir Avrupa çözümü gerektirir." değerlendirmesini hatırlatarak, yeni sistemin dış sınırların daha güvenli hale getirilmesini, üye ülkeler arasında dayanışmanın artırılmasını ve iltica ile geri dönüş süreçlerinde daha etkin prosedürlerin uygulanmasını hedeflediğini söyledi.

YENİ KURALLAR TÜM ÜYE ÜLKELERDE UYGULANMAYA BAŞLADI

AB Komisyonu'nun açıklamasına göre Göç ve İltica Paktı, dış sınırların daha güçlü korunması, iltica başvurularının daha hızlı sonuçlandırılması ve geri dönüş mekanizmalarının etkinleştirilmesi amacıyla hazırlandı.

Pakt kapsamında ayrıca göç baskısıyla karşı karşıya kalan üye ülkelere destek sağlanması ve sorumluluğun AB genelinde paylaşılması hedefleniyor. Düzenleme, göç yönetiminde ortak kurallar oluşturulmasını ve üye ülkeler arasında koordinasyonun artırılmasını öngörüyor.

MACARİSTAN'IN ÇEKİNCELERİ GÜNDEMDE

Basın toplantısında Macaristan'ın paktın özellikle dayanışma mekanizmasına ilişkin çekinceleri de gündeme geldi. Bazı üye ülkelerden yeniden yerleştirilecek göçmenlerin kabul edilmesi konusunda Budapeşte yönetiminin itirazlarının sürdüğüne yönelik soruları yanıtlayan Lammert, Macar makamlarıyla göç dahil çeşitli alanlarda yakın işbirliği içinde çalıştıklarını söyledi.

Macaristan'da Peter Magyar hükümetinin göreve başlamasının üzerinden yalnızca birkaç hafta geçtiğini belirten Lammert, göç politikaları da dahil olmak üzere tüm alanlarda yeni yönetimle temasların sürdüğünü ifade etti.

Lammert, Macaristan'ın pakt kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmemesi durumunda AB fonlarının kesilip kesilmeyeceğine ilişkin soruya ise doğrudan yanıt vermedi.

PAKTIN TEMELLERİ 2015 GÖÇ KRİZİ SONRASINDA ATILDI

Göç ve İltica Paktı'nın hazırlık süreci, Avrupa'nın 2015 yılında karşı karşıya kaldığı ve bir milyondan fazla kişinin kıtaya ulaşmasıyla sonuçlanan göç krizinin ardından başladı.

Söz konusu dönemde üye ülkeler arasında sığınmacıların paylaşımı, dış sınırların korunması ve iltica başvurularından hangi ülkenin sorumlu olacağı gibi temel konularda ciddi görüş ayrılıkları yaşandı. Kriz, AB'nin ortak bir göç politikası oluşturma ihtiyacını yeniden gündeme taşıdı.

UZUN MÜZAKERELERİN ARDINDAN KABUL EDİLDİ

AB Komisyonu tarafından 2020 yılında teklif edilen Göç ve İltica Paktı, zorunlu dayanışma mekanizması, yeniden yerleştirme kotaları ve sorumluluk paylaşımı konularında yaşanan anlaşmazlıklar nedeniyle uzun müzakerelere sahne oldu.

Üye ülkeler arasındaki görüş ayrılıklarının giderilmesinin ardından pakt, Mayıs 2024'te kabul edildi. Düzenleme, AB'nin ilk kapsamlı göç ve iltica çerçevesi olarak değerlendiriliyor.

DAYANIŞMA MEKANİZMASINA İTİRAZLAR SÜRÜYOR

Paktın temel unsurlarından biri olan zorunlu dayanışma mekanizması, bazı üye ülkelerin itirazlarına konu olmaya devam ediyor. Macaristan'ın da aralarında bulunduğu ülkeler, sığınmacıların üye devletler arasında paylaşılmasını öngören uygulamanın ulusal göç politikaları üzerindeki kontrolü azaltabileceğini savunuyor.

Söz konusu ülkeler ayrıca sistemin ek mali yükler oluşturabileceğini ve düzensiz göçü teşvik edebileceğini öne sürerken, AB kurumları ise ortak yük paylaşımının göç yönetiminin sürdürülebilirliği açısından gerekli olduğunu belirtiyor.