ZAFER GÜNÜNÜN YIL DÖNÜMÜNDE ATEŞKES KARARI

Rusya Savunma Bakanlığından yapılan açıklamada, Vladimir Putin’in talimatıyla 8-9 Mayıs tarihlerinde ateşkes uygulanacağı belirtildi.

Açıklamada, "Başkomutanın aldığı karar doğrultusunda, Zafer Günü vesilesiyle 8-9 Mayıs’ta ateşkes ilan ediliyor. Ukrayna tarafının ateşkese uyacağını umuyoruz." ifadeleri kullanıldı.

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’in 9 Mayıs Zafer Günü’nde Moskova’ya saldırı tehdidinde bulunduğuna değinilen açıklamada, Rusya Silahlı Kuvvetlerinin düzenlenecek etkinliklerde güvenliğin sağlanmasına yönelik gerekli tedbirleri alacağı vurgulandı.

Açıklamada, "Kiev yönetiminin suç içerikli planlarını gerçekleştirme girişiminde bulunması durumunda, Rusya Silahlı Kuvvetleri buna karşılık olarak başkent Kiev’in merkezine yoğun füzeli saldırı düzenleyecek. Rusya, elindeki tüm imkanlara rağmen insani açıdan bu tür eylemlerden daha önce kaçındı. Kiev sakinlerini ve yabancı diplomatik misyon temsilcilik çalışanlarını zamanında şehri terk etmeleri gerektiği konusunda uyarıyoruz." denildi.

UKRAYNA’DAN AÇIKLAMA GELDİ

Ukrayna tarafından yapılan açıklamada, Rusya’dan herhangi bir ateşkes teklifi alınmadığı ve ilan edilen ateşkesin tek taraflı olduğu bildirildi.

ABD askeri yetkilileri, ABD Donanması’na ait güdümlü füze muhriplerinin, bölgede yürütülen “Özgürlük Projesi” kapsamında Hürmüz Boğazı’ndan geçiş yaptıktan sonra Arap Körfezi’nde faaliyet gösterdiğini bildirdi. Aynı açıklamada, ticari gemilerin geçişinin sorunsuz tamamlandığı belirtildi.

ÖZGÜRLÜK PROJESİ VE ABD’NİN AÇIKLAMALARI

Donald Trump, Hürmüz Boğazı’nda mahsur kalan ve Orta Doğu’daki krizle doğrudan bağlantısı bulunmayan ülkelere ait gemilere destek verileceğini duyurdu. ABD’nin pazartesi gününden itibaren söz konusu gemilerin güvenli şekilde boğazdan çıkarılmasına yardımcı olacağı ifade edildi.

Trump, çeşitli ülkelerin ABD’den yardım talep ettiğini belirterek, operasyonun daha çok “tarafsız ülkelerin ticari faaliyetlerini sürdürebilmesi” amacıyla yürütüleceğini kaydetti. Açıklamalarda, girişimin insani boyutuna vurgu yapıldı.

İRAN BASININDAN SALDIRI İDDİASI

Fars Haber Ajansı, Hürmüz Boğazı’na yakın Cask Adası çevresinde ABD donanmasına ait bir geminin iki füzeyle hedef alındığını duyurdu. Haberde, geminin uyarılara rağmen ilerlemeye devam ettiği ve ardından vurularak geri çekilmek zorunda kaldığı öne sürüldü.

Tesnim Haber Ajansı tarafından yayımlanan başka bir haberde ise söz konusu geminin radarını kapatarak bölgeye yaklaşmaya çalıştığı, tespit edilmesinin ardından İran tarafından uyarıldığı aktarıldı. Uyarıların dikkate alınmaması üzerine geminin çevresine füze, insansız hava aracı ve roket atışları yapıldığı iddia edildi.

ABD’DEN YALANLAMA

CENTCOM tarafından yapılan açıklamada, İran kaynaklı saldırı iddialarının gerçeği yansıtmadığı bildirildi. Açıklamada, ABD Donanması’na ait hiçbir geminin vurulmadığı ve bölgede görev yapan unsurların operasyonlarını sürdürdüğü ifade edildi.

ABD’li yetkililer, “Özgürlük Projesi” kapsamında faaliyetlerin devam ettiğini ve İran limanlarına yönelik deniz ablukasının sürdüğünü belirtti. ABD merkezli haber platformu Axios’a konuşan üst düzey bir yetkili de füze isabeti iddialarını yalanladı.

İRAN’DAN UYARI VE GERİLİMİN ARKA PLANI

İranlı askeri yetkililer, Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmelere ilişkin yaptıkları açıklamalarda, bölgedeki tüm senaryolara hazır olduklarını bildirdi. Açıklamalarda, kuralları ihlal eden gemilere karşı güç kullanılacağı ve ilk atışların yapıldığı yönünde ifadeler yer aldı.

İran Devrim Muhafızları yetkilileri, Hürmüz Boğazı’nın kontrolünün İran Silahlı Kuvvetleri’nde olduğunu belirterek, ABD donanmasının geçiş girişimlerine izin verilmeyeceğini kaydetti. Açıklamalarda, bölgedeki askeri hareketliliğin yakından takip edildiği vurgulandı.

Bloomberg tarafından aktarılan bilgilere göre, yedi üyeden oluşan alt komite, BAE’nin ayrılığına rağmen üretim artışı planını sürdürme yönünde görüş birliğine yaklaştı. Artışın, piyasalara istikrar mesajı vermeyi amaçladığı ifade edildi.

SINIRLI ÜRETİM ARTIŞI GÜNDEMDE

Delegelerin daha önceki iki ayda olduğu gibi haziran ayında da kademeli bir üretim artışını değerlendirdiği bildirildi. Bu kapsamda, günlük 188 bin varillik artışın resmileştirilmesi bekleniyor.

Belirlenen artış miktarının, başlangıçta planlanan hacimden BAE’nin payının çıkarılmasıyla hesaplandığı kaydedildi. Üretim artışının, ittifakın mevcut stratejisinin devam ettiğini göstermeyi amaçladığı belirtildi.

BAE AYRILIĞININ ARKA PLANI

Birleşik Arap Emirlikleri’nin yaklaşık 60 yılın ardından ittifaktan ayrılmasının, üretim kapasitesi hedefleri konusunda Suudi Arabistan ile yaşanan görüş ayrılıklarının sonucu olduğu ifade edildi.

Gelişmenin, ABD’de artan kaya petrolü üretiminin etkisiyle zaten baskı altında olan OPEC+’ın küresel piyasalardaki rolüne yönelik tartışmaları artırdığı bildirildi.

KÜRESEL PİYASALARDA ARZ KRİZİ

Petrol piyasalarının odağında, Hürmüz Boğazı’ndaki kesintiler ve İran kaynaklı çatışmalar yer aldı. Basra Körfezi’nde süren gerilimin petrol sevkiyatlarını aksattığı kaydedildi.

Brent petrolün varil fiyatının haftayı 108 dolar seviyesinde kapattığı, ancak devam eden kriz nedeniyle küresel arzda ciddi kesintiler yaşandığı aktarıldı.

YAKIT MALİYETLERİ VE TALEP RİSKİ

Dizel, benzin ve jet yakıtı fiyatlarında yaşanan yükselişin tüketici davranışlarını etkilemeye başladığı bildirildi. Küresel stokların gerilemesiyle birlikte talep daralması riskinin gündeme geldiği ifade edildi.

OPEC+ için kısa vadede öne çıkan başlıklar arasında, ittifak içindeki uyumun korunması ve yeni ayrılıkların önlenmesi yer aldı.

ABD’nin İran’a yönelik deniz ablukasının ekonomik ve askeri etkilerine ilişkin veriler de kamuoyuyla paylaşıldı. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı tarafından yapılan açıklamalarda, çok sayıda geminin rotasının değiştirildiği bildirildi.

TRUMP’TAN ABLUKA AÇIKLAMASI

Donald Trump, ABD güçlerinin denizde uyguladığı müdahalelere ilişkin, İran’a ait gemilerin geri çevrildiğini belirtti. Açıklamasında, “Okyanusun üzerinde büyük hoparlörlerle gemilere ‘silahı doğrulttuk, geminizi döndürün’ diyoruz” ifadesine yer veren Trump, gemilerin bu uyarıların ardından geri döndüğünü aktardı.

Trump ayrıca, ABD Donanması’nın 19 Nisan’da İran’a ait Touska isimli kargo gemisine el koyduğunu belirtti. Operasyonda gemi, taşıdığı yük ve petrolün kontrol altına alındığını ifade etti.

“48 GEMİNİN ROTASI DEĞİŞTİRİLDİ”

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı tarafından yapılan açıklamada, son 20 gün içinde İran’a yönelik deniz ablukası kapsamında 48 geminin rotasının değiştirildiği bildirildi. Daha önce 30 Nisan’da yapılan açıklamada ise bu sayının 42 olduğu duyurulmuştu.

Açıklamada ayrıca, Arap Denizi’nde görev yapan USS New Orleans (LPD 18) isimli geminin görüntüleri paylaşıldı.

ABLUKANIN MALİYETİ 4,8 MİLYAR DOLAR

Pentagon yetkilileri tarafından paylaşılan değerlendirmelere göre, uygulanan deniz ablukasının İran’ın petrol gelirine yaklaşık 4,8 milyar dolarlık etkisi olduğu belirtildi. Ekonomik kaybın, ihracatın kesintiye uğramasından kaynaklandığı ifade edildi.

İRAN’A YÖNELİK SÜRECİN ARKA PLANI

İran Devrim Muhafızları Ordusu, 28 Şubat’ta gerçekleşen ABD-İsrail saldırılarının ardından 2 Mart’ta Hürmüz Boğazı’nın geçişlere kapatıldığını duyurmuştu. Süreçte yaşanan gelişmelerin ardından ABD ile İran arasında Pakistan’da yürütülen müzakereler sonuçsuz kaldı.

Donald Trump, müzakerelerin başarısızlıkla sonuçlanmasının ardından sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı’nda abluka sürecini başlatacaklarını duyurdu. Bu açıklamanın ardından CENTCOM, 13 Nisan’da İran limanlarına giriş ve çıkış yapan tüm gemilere yönelik deniz ablukasının başlatıldığını bildirdi.

İran savaşı sonrası yükselen enerji fiyatlarının doğrudan etkilediği havacılık sektöründe, düşük maliyetli iş modeliyle faaliyet gösteren şirketin mali yapısının sürdürülemez hale geldiği bildirildi.

YAKIT MALİYETLERİ KRİZİ DERİNLEŞTİRDİ

Küresel enerji piyasalarında yaşanan gelişmelerin ardından jet yakıtı fiyatlarının kısa sürede iki katına çıktığı kaydedildi. Bu artışın, özellikle maliyet hassasiyeti yüksek olan havayolu şirketleri üzerinde baskı oluşturduğu belirtildi.

Spirit Airlines’ın mali planlamasının bu yükseliş karşısında yetersiz kaldığı ve operasyonel sürdürülebilirliğin ortadan kalktığı ifade edildi.

FİNANSMAN PLANI DESTEK BULMADI

Şirketin içinde bulunduğu mali kriz nedeniyle ABD yönetimi tarafından bir finansman planı hazırlandı. Ancak söz konusu planın alacaklılar ve ilgili çevrelerden gerekli desteği görmediği bildirildi.

Finansman girişimlerinin sonuçsuz kalmasının ardından şirket için “düzenli tasfiye” süreci resmen başlatıldı.

BİNLERCE ÇALIŞAN ETKİLENECEK

Şirketin operasyonlarını durdurmasıyla birlikte binlerce çalışanın işsiz kalacağı belirtildi. ABD iç hatlarında önemli bir paya sahip olan şirketin özellikle düşük maliyetli uçuş politikasıyla geniş bir yolcu kitlesine hitap ettiği biliniyordu.

HAVACILIK SEKTÖRÜNDE ENDİŞE

Spirit Airlines’ın tasfiye sürecine girmesi, benzer mali yapıya sahip diğer havayolu şirketleri açısından da risk oluşturdu. Sektörde maliyet baskısının artabileceği ve benzer gelişmelerin yaşanabileceği ifade edildi.

Uçakta Türk vatandaşlarının yanı sıra ABD, Arjantin, Avustralya, Bahreyn, Birleşik Krallık, Brezilya, Hollanda, İspanya, İtalya, Malezya, Meksika, Pakistan, Şili ve Yeni Zelanda’dan katılımcılarla birlikte toplam 59 kişinin bulunduğu bildirildi.

KÜRESEL SUMUD FİLOSU’NUN HAREKETİ

Küresel Sumud Filosu’nun 2026 Bahar Misyonu, İsrail’in Gazze ablukasını kırmak ve bölgeye insani yardım ulaştırmak amacıyla 12 Nisan’da Barselona’dan yola çıktı. Filo, Akdeniz üzerinden Gazze’ye ulaşmayı hedefledi.

İtalya’nın Sicilya Adası’nda yapılan yeni katılımlarla büyüyen filo, 39 farklı ülkeden aralarında Türklerin de bulunduğu toplam 345 katılımcıyla 26 Nisan’da yeniden denize açıldı.

İSRAİL ORDUSUNUN MÜDAHALESİ

İsrail ordusu, 29 Nisan gecesi Girit Adası açıklarında, uluslararası sularda filoya müdahalede bulundu. Gazze’ye yaklaşık 600 deniz mili mesafede ve Yunan kara sularının birkaç mil dışında gerçekleşen müdahalede, aktivistleri taşıyan teknelere operasyon düzenlendi.

Müdahale sırasında 175 aktivistin alıkonulduğu ve kötü muameleye maruz kaldığı bildirildi. İsrail güçlerinin, Yunan kara sularına dönen bir grup tekne dışında kalan diğer teknelere zarar verdiği ve seyrüsefer kabiliyetlerini ortadan kaldırdığı aktarıldı.

YARALILAR VE SERBEST BIRAKILAN AKTİVİSTLER

Operasyon sırasında 31 aktivistin yaralandığı belirtilirken, filo yöneticisi olan 2 kişi dışında kalan grubun 1 Mayıs’ta Girit Adası’na bırakıldığı kaydedildi. Serbest bırakılan aktivistlerin bir kısmı daha sonra Türkiye’ye getirildi.

FİFA SAHNESİNDE GERGİN ANLAR

Kongrenin düzenlendiği Vancouver’da Infantino, Filistin Futbol Federasyonu Başkanı Jibril Rajoub ile İsrail Futbol Federasyonu temsilcisini sahneye davet etti. Amaç, kamuoyuna “barış” mesajı verilmesi için sembolik bir tokalaşma gerçekleştirilmesiydi.

SAHNEYİ TERK ETTİ

Jibril Rajoub, İsrailli temsilciyle aynı karede yer almayı reddetti. Sahnedeki davete olumsuz yanıt veren Rajoub’un kısa süreli bir tartışmanın ardından sahneyi terk ettiği bildirildi. Yaşanan gelişme salonda gerginliğe neden oldu.

TEPKİLER ULUSLARARASI GÜNDEME TAŞINDI

Olayın ardından Filistin tarafı, kararın siyasi ve insani gerekçelere dayandığını ifade etti. Yaşananlar uluslararası basında geniş yer bulurken, spor dünyasında da tartışma yarattı.

INFANTINO’NUN TUTUMU TARTIŞILIYOR

Gianni Infantino’nun uzun süredir futbolun barış için bir araç olduğu yönündeki yaklaşımı biliniyor. Ancak FIFA’nın İsrail’e yönelik yaptırım taleplerine mesafeli yaklaşımı daha önce de eleştirilmişti. Son yaşanan gelişme, federasyonun tutumuna ilişkin tartışmaları yeniden gündeme getirdi.

BORÇ 31,27 TRİLYON DOLARA ULAŞTI

Sorumlu Federal Bütçe Komitesi tarafından açıklanan verilere göre, 31 Mart itibarıyla ABD’de kamu borcu 31,27 trilyon dolar seviyesine çıktı. Aynı dönemde ülkenin ekonomik büyüklüğü 31,22 trilyon dolar olarak kaydedildi. Veriler, kamu borcunun milli geliri aştığını ortaya koydu.

İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI SONRASI BİR İLK

Borç seviyesinin milli geliri aşması, İkinci Dünya Savaşı sonrasında ilk kez gerçekleşti. Daha önce savaş sonrası dönemde borcun milli gelire oranı yüzde 106 seviyesine kadar çıkmıştı. Mevcut seviyenin bu rekoru aşma potansiyeli taşıdığı ifade edildi.

“GÜÇLÜ BİR ALARM” UYARISI

CRFB Başkanı Maya MacGuineas, gelişmeyi “güçlü bir alarm” olarak nitelendirdi. Borcun artık ekonomiden daha büyük hale geldiğini belirten MacGuineas, mevcut seviyenin tarihsel ortalamanın yaklaşık iki katına ulaştığını ifade etti.

EKONOMİK RİSKLER ARTIYOR

Uzmanlar, yüksek kamu borcunun ekonomik etkilerine dikkat çekti. Artan borcun faiz oranlarını yükseltebileceği, ekonomik büyümeyi yavaşlatabileceği ve enflasyon baskısını artırabileceği belirtildi. Borç artışının kontrol altına alınması ve yaklaşık 10 trilyon dolarlık bütçe açığı azaltımına ihtiyaç olduğu kaydedildi.

FİTCH’TEN KREDİ NOTU UYARISI

Fitch Ratings, ABD’nin artan borç yüküne ilişkin değerlendirmesinde yüksek bütçe açıklarının kredi notu açısından risk oluşturduğunu bildirdi. Kuruluş, mali görünümün önümüzdeki yıllarda daha da bozulabileceğine dikkat çekti. ABD’nin hükümet içi yükümlülükler dahil toplam brüt borcunun yaklaşık 39 trilyon dolar seviyesinde olduğu ifade edildi.

Görüşmede, uluslararası sularda gerçekleştiği belirtilen müdahaleye ilişkin gelişmelerin ele alındığı bildirildi. İki bakanın, filoda bulunan sivillerin durumu ve sürece ilişkin son bilgileri değerlendirdiği ifade edildi.

SUMUD FİLOSU GÜNDEMDEYDİ

Görüşmede, Gazze’ye insani yardım ulaştırmayı amaçlayan Küresel Sumud Filosu’na yönelik müdahalenin ayrıntılarının ele alındığı kaydedildi. Tarafların, olayın bölgesel yansımalarına ilişkin değerlendirmelerde bulunduğu bildirildi.

Filoda farklı ülkelerden çok sayıda aktivistin bulunduğu ve müdahalenin ardından bazı gemilerle iletişimin kesildiğine yönelik bilgilerin gündeme geldiği ifade edildi.

AKTİVİSTLERİN DURUMU DEĞERLENDİRİLDİ

İsrail Dışişleri Bakanı Gideon Sa'ar’ın açıklamasına göre, alıkonulan Sumud aktivistlerinin Yunanistan’da karaya çıkarılacağı bilgisi paylaşıldı.

Söz konusu gelişmenin ardından Türkiye ile Yunanistan arasında diplomatik temasın gerçekleştiği ve aktivistlerin durumuna ilişkin sürecin ele alındığı belirtildi.

DİPLOMATİK TEMASLAR SÜRÜYOR

Görüşmenin, bölgedeki son gelişmeler ışığında gerçekleştirildiği ve tarafların iletişimi sürdürme konusunda mutabık kaldığı ifade edildi.

Sumud Filosu’na yönelik müdahalenin ardından uluslararası düzeyde diplomatik temasların devam ettiği bildirildi.

Hamaney, söz konusu gelişmelerin ardından Körfez ve Hürmüz Boğazı için farklı bir dönemin başladığını ifade ederek, bölgedeki güç dengelerine ilişkin mesajlar verdi.

“HÜRMÜZ VE KÖRFEZ İÇİN YENİ DÖNEM”

Hamaney, açıklamasında 28 Şubat’ta başlayan çatışmaların ardından bölgesel dengelerin değiştiğini belirtti. Körfez ve Hürmüz Boğazı için yeni bir döneme girildiğini ifade eden Hamaney, bu sürecin bölge ülkeleri açısından farklı sonuçlar doğuracağını kaydetti.

Bölgedeki gelişmelerin yalnızca askeri değil, ekonomik ve stratejik etkiler de içerdiğini belirten Hamaney, İran’ın bu süreçte aktif rol üstleneceğini dile getirdi.

“SU YOLUNUN KÖTÜYE KULLANILMASINA İZİN VERİLMEYECEK”

İran lideri, Tahran yönetiminin Körfez bölgesinde güvenliği sağlamaya yönelik adımlar atacağını ifade etti. Hürmüz Boğazı’nda “düşmanın su yolunu kötüye kullanmasına” izin verilmeyeceğini belirten Hamaney, açıklamasında ABD ve İsrail’e yönelik mesajlar verdi.

Hamaney, su yollarının kontrolünün bölgesel güvenlik açısından kritik olduğunu vurgulayarak, İran’ın bu alandaki tutumunun süreceğini kaydetti.

“YENİ YÖNETİM EKONOMİK FAYDA SAĞLAYACAK”

Hamaney, Hürmüz Boğazı için yeni bir yönetim anlayışının devreye gireceğini açıkladı. Söz konusu yaklaşımın yalnızca İran için değil, Körfez ülkeleri için de ekonomik sonuçlar doğuracağını belirten Hamaney, bölgesel iş birliği vurgusu yaptı.

Yeni dönemin Körfez’de sükunet ve ekonomik kazanımlar getireceğini ifade eden Hamaney, bu sürecin bölge ülkeleri açısından önemli bir dönüşüm anlamına geldiğini dile getirdi.

“KÖRFEZ’DE DIŞ MÜDAHALE OLMADAN GELECEK”

Mesajında ABD’nin bölgedeki varlığına da değinen Hamaney, Körfez’in geleceğinin dış müdahaleler olmadan şekillenmesi gerektiğini belirtti. Amerikan varlığı olmadan bölgenin daha farklı bir gelişim sürecine gireceğini ifade eden Hamaney, bu çerçevede yeni bir vizyon ortaya koydu.

HÜRMÜZ BOĞAZI STRATEJİK ÖNEMİNİ KORUYOR

Hürmüz Boğazı, küresel enerji taşımacılığı açısından kritik bir geçiş noktası olmayı sürdürüyor. Bölgedeki gelişmeler ve İran’dan gelen açıklamalar, uluslararası kamuoyu ve enerji piyasaları tarafından yakından takip ediliyor.

İran’ın Hürmüz Boğazı’na ilişkin “yeni yönetim” vurgusu, bölgedeki güç dengeleri ve güvenlik politikaları açısından dikkat çeken başlıklar arasında yer alıyor.

BÖLGE ÜLKELERİNE YÖNELİK MESAJLAR

Hamaney’in açıklamalarında Körfez ülkelerine yönelik mesajlar da yer aldı. Bölgesel ekonomik fayda ve iş birliği vurgusuna rağmen, İran’ın Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrol iddiası güvenlik dengeleri açısından önemini koruyor.

Söz konusu gelişmenin, ülkenin enerji ihtiyacını karşılamaya yönelik uzun vadeli planların bir parçası olduğu ifade edildi. Yetkililer, yeni kuyuların devreye alınmasıyla birlikte iç üretimin artırılmasının hedeflendiğini belirtti.

AMU DERYA HAVZASI’NDA ÜRETİM GENİŞLİYOR

Afganistan’da petrol üretiminin büyük bölümü Amu Derya Havzası’nda gerçekleştiriliyor. Bölge, ülkenin mevcut üretim kapasitesi açısından stratejik öneme sahip bulunuyor.

Yeni kuyuların açılmasıyla birlikte sahadaki üretim faaliyetlerinin genişletildiği ve mevcut altyapının güçlendirildiği bildirildi. Sahada boru hatları ve teknik ekipmanların yer aldığı, yerel yetkililer ile teknik ekiplerin üretim çalışmalarını sürdürdüğü aktarıldı.

ÇİN DESTEKLİ YATIRIMLAR DİKKAT ÇEKİYOR

Taliban yönetiminin 2023 yılında Çin bağlantılı bir şirketle Amu Derya petrol sahalarının geliştirilmesine yönelik kapsamlı bir anlaşma imzaladığı belirtildi. Söz konusu anlaşma, yönetimin yeniden iktidara gelmesinin ardından gerçekleştirilen ilk büyük yabancı yatırımlardan biri olarak kayıtlara geçti.

Anlaşma kapsamında Çin tarafının ilk üç yıl için yüksek miktarda yatırım taahhüdünde bulunduğu ifade edildi. Bu yatırımların petrol üretim altyapısının geliştirilmesine katkı sağladığı bildirildi.

ENERJİDE DIŞA BAĞIMLILIĞI AZALTMA HEDEFİ

Afgan yetkililer, petrol üretimini artırarak ülkenin enerji ithalatına olan bağımlılığını azaltmayı amaçlıyor. Aynı zamanda rafineri kapasitesinin büyütülmesi ve yerli kaynakların ekonomiye kazandırılması planlanıyor.

Ülkenin uzun süredir akaryakıt ihtiyacının önemli bölümünü dış kaynaklardan karşıladığı, bu nedenle yerli üretimin artırılmasının ekonomik açıdan önem taşıdığı ifade edildi.

BATI DIŞI ORTAKLIKLARLA ENERJİ STRATEJİSİ

Yeni üretim adımının, Afganistan’ın enerji sektöründe Batılı şirketler dışında alternatif ortaklıklarla ilerleme arayışını da yansıttığı belirtildi. Yönetimin, doğal kaynakları bölgesel iş birlikleri ve yerli kapasiteyle değerlendirmeyi hedeflediği kaydedildi.

Daha önce yapılan açıklamalarda, yeni kuyularla birlikte üretimin artırılması ve günlük üretimin daha yüksek seviyelere çıkarılması hedeflerinin bulunduğu ifade edilmişti.

SÖZLEŞME SÜRECİ VE ÜRETİMİN DEVAMI

2025 yılında, Amu Derya sahasına ilişkin Çinli şirketle yapılan uzun vadeli sözleşmenin yükümlülüklerin yerine getirilmemesi gerekçesiyle iptal edildiğine dair haberler gündeme gelmişti. Bu gelişmeye rağmen sahadaki üretim faaliyetlerinin sürdüğü belirtildi.

Hurst, söz konusu maliyetin büyük bölümünün kullanılan mühimmat harcamalarından kaynaklandığını ifade etti. Ayrıca operasyonel giderler ve savaş sırasında kaybedilen ekipmanların yenilenmesine yönelik harcamaların da toplam maliyet içinde yer aldığı belirtildi.

İLK RESMİ MALİYET AÇIKLAMASI

Pentagon tarafından paylaşılan bu rakam, İran ile yaşanan çatışmaların başlangıcından bu yana yapılan ilk resmi maliyet açıklaması olarak kayıtlara geçti. Savaşın 28 Şubat 2026’da ABD’nin İran’a yönelik askeri operasyonlarıyla başladığı bildirildi.

Taraflar arasında aktif çatışmaların büyük ölçüde durduğu, ancak sahada kırılgan bir ateşkesin sürdüğü ifade edildi.

MÜHİMMAT HARCAMALARI ÖNE ÇIKIYOR

Pentagon verilerine göre, toplam harcamaların önemli kısmını füze, bomba ve diğer askeri mühimmat giderleri oluşturuyor. Ayrıca bölgeye askeri sevkiyat, lojistik destek ve hasar gören ekipmanların yerine yenilerinin alınması da maliyet kalemleri arasında yer aldı.

KONGRE’DE TARTIŞMA KONUSU

Savaşın maliyeti, ABD’de siyasi tartışmaların da merkezinde yer alıyor. Komite oturumlarında bazı üyeler, savaşın stratejisi ve uzun vadeli ekonomik etkileri konusunda eleştiriler yöneltti.

ABD yönetiminin önümüzdeki dönemde artan harcamalar nedeniyle ek bütçe talebinde bulunabileceği değerlendirmeleri de gündemde yer alıyor.

UNCTAD verilerine göre, Mart ayı başından bu yana boğazdaki gemi geçişleri yüzde 95 oranında geriledi. Küresel deniz yoluyla taşınan petrol ticaretinin yaklaşık dörtte birinin geçtiği bu stratejik hattaki aksama, enerji fiyatlarının yanı sıra nakliye ücretleri ve savaş riski sigorta primlerinde artışa neden oldu.

HÜRMÜZ’DEKİ AKSAMA KÜRESEL TEDARİK ZİNCİRİNİ ETKİLİYOR

Körfez bölgesinden yapılan gübre sevkiyatlarında yaşanan aksamaların, tarımsal üretim üzerinde uzun vadeli etkiler oluşturabileceği belirtiliyor. Mevsimsel üretim döngüsü nedeniyle gübre tedarikindeki kesintilerin yaklaşık bir yıl boyunca verimlilik üzerinde etkili olacağı ifade ediliyor.

Katar’da doğal gaz üretiminden elde edilen ve yarı iletken üretiminde kullanılan neon, kripton ve ksenon gibi asil gazların sevkiyatında yaşanan kesintiler de dikkat çekiyor. Bu gazların özellikle litografi süreçlerinde kritik rol oynadığı ve kesintilerin küresel çip arzını olumsuz etkileyebileceği kaydediliyor.

UNCTAD İZLEME PANELİ KURDU

UNCTAD, krizin çok boyutlu etkilerini takip etmek amacıyla “Hürmüz Boğazı İzleme Paneli”ni devreye aldı. Panel kapsamında deniz taşımacılığı, enerji, gıda ve finans göstergeleri düzenli olarak izlenerek küresel etkiler analiz edilecek.

Kurum, gerilimin kısa sürede sona ermesi halinde dahi bazı kalıcı ekonomik etkilerin kaçınılmaz olacağını vurguladı.

KRİZ İÇİN ÜÇ OLASI SENARYO

Uzmanlar, dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmeleri üç temel senaryo üzerinden değerlendiriyor.

İlk senaryoda, krizin diplomatik yollarla hızlı şekilde çözülmesi halinde piyasalarda kısa sürede toparlanma yaşanacağı öngörülüyor. Ever Given Kazası örneğinde olduğu gibi, borsaların hızlı tepki vereceği ve akaryakıt fiyatlarının birkaç hafta içinde normalleşeceği ifade ediliyor.

İkinci senaryoda, gerilimin uzun süre düşük yoğunluklu şekilde devam etmesi halinde risk primlerinin kalıcı hale geleceği belirtiliyor. Kızıldeniz’de yaşanan saldırılara benzer bir sürecin, alternatif güzergahların sınırlı olması nedeniyle daha ağır sonuçlar doğurabileceği değerlendiriliyor.

Üçüncü ve en olumsuz senaryoda ise krizin Rusya-Ukrayna Savaşı benzeri uzun süreli bir çatışmaya dönüşmesi ihtimali öne çıkıyor. Bu durumda enerji fiyatlarında kalıcı artış, sanayi üretiminde maliyet baskısı ve küresel arz zincirlerinde köklü değişiklikler yaşanabileceği ifade ediliyor.

GÜBRE GEMİLERİ BEKLEMEDE

Krizin başlangıcından bu yana boğazdan yalnızca 11 gübre gemisinin geçiş yapabildiği bildirildi. Bu gemilerin sadece 4’ünün üre taşıdığı belirtilirken, Körfez’de yarısı üre yüklü olmak üzere toplam 44 gübre gemisinin beklediği kaydedildi.

Uzmanlar, azot bazlı gübre üretim tesislerinin yeniden devreye alınmasının teknik olarak zor olduğunu ve çatışma sona erse dahi üretim kapasitesinin eski seviyelere ulaşmasının zaman alacağını ifade ediyor.

“FRANSIZCA KONUŞURDUNUZ” ÇIKIŞI

Kral Charles, konuşmasında Trump’ın geçmişte Avrupa müttefiklerine yönelik kullandığı ifadeleri hatırlatarak karşılık verdi. Trump’ın “ABD olmasaydı Almanca konuşuyor olurdunuz” sözlerine gönderme yapan Charles, “Eğer biz olmasaydık siz Fransızca konuşuyor olurdunuz” dedi.

Söz konusu ifade, Kuzey Amerika’daki İngiliz ve Fransız sömürge geçmişine yapılan bir gönderme olarak kaydedildi. Açıklama, davet sırasında en çok dikkat çeken anlardan biri oldu.

DAVOS ZİRVESİ’NDEKİ AÇIKLAMAYA ATIF

Trump, Ocak ayında Davos Zirvesi kapsamında yaptığı konuşmada, ABD’nin İkinci Dünya Savaşı’ndaki rolüne değinmişti. Trump konuşmasında, “Biz olmasaydık Almanca ve biraz da Japonca konuşuyor olurdunuz” ifadelerini kullanmıştı.

Beyaz Saray’daki yemekte yapılan gönderme, bu açıklamaya doğrudan yanıt olarak değerlendirildi.

TARİHİ GÖNDERMELER VE ESPRİLER

Kral Charles, konuşmasında ayrıca 1814 yılına da atıfta bulundu. İngiliz askerlerinin o yıl Beyaz Saray’ı yakmasını hatırlatan Charles, Trump’ın Beyaz Saray’ın Doğu Kanadı’nı yıkarak yaklaşık 400 milyon dolarlık yeni bir balo salonu inşa ettirme planına gönderme yaptı.

Charles, “1814’te biz de Beyaz Saray’da kendi yeniden geliştirme girişimimizi yapmıştık” ifadelerini kullandı. Açıklama, salonda dikkat çeken bir diğer espri olarak kayda geçti.

TRUMP’TAN İÇ POLİTİKAYA YÖNELİK YANIT

Trump ise konuşmasında mizahını iç politikaya yöneltti. Kral Charles’ın ABD Kongresi’nde yaptığı konuşmaya değinen Trump, “Demokratları ayağa kaldırmayı başardı, ben bunu hiç yapamadım” dedi.

İki liderin açıklamaları, karşılıklı esprilerle devam eden bir diyalog şeklinde gerçekleşti.

“HMS TRUMP” ÇANI HEDİYESİ

Görüşme sırasında Kral Charles, Trump’a 1944 yılında İkinci Dünya Savaşı sırasında denize indirilen HMS Trump adlı İngiliz denizaltısına ait çanı hediye etti.

Charles, hediyeyi sunarken bunun iki ülke arasındaki ortak tarihin ve geleceğin sembolü olduğunu ifade etti. Ayrıca, “Bize ulaşmak isterseniz, çanı çalmanız yeterli” sözlerini kullandı.

“ÖZEL İLİŞKİ” VURGUSU

Yemekte iki lider, Birleşik Krallık ile ABD arasındaki “özel ilişki” olarak tanımlanan diplomatik bağlara vurgu yaptı.

Söz konusu özel pasaportta ayrıca, kurucu babaların Bağımsızlık Bildirgesi’ni imzalarken tasvir edildiği bir sahneye de yer verileceği bildirildi. Tasarımın, ülkenin kuruluş sürecine atıf yapan sembollerle hazırlandığı aktarıldı.

DAĞITIM TEMMUZ AYINDA BAŞLAYACAK

Özel tasarım pasaportun, Temmuz ayında gerçekleştirilecek 250. yıl kutlamaları sırasında kullanıma sunulmasının planlandığı belirtildi. Pasaportların stoklarla sınırlı olacağı ve her ABD vatandaşının erişimine açık olacağı ifade edildi.

Dağıtımın yalnızca Washington Pasaport Ajansı üzerinden yapılacağı kaydedildi. Başvuruların bu merkez aracılığıyla kabul edileceği bildirildi.

GÜVENLİK ÖZELLİKLERİ STANDARTLARLA AYNI OLACAK

Tommy Pigott, konuya ilişkin yaptığı açıklamada, ABD’nin 250. kuruluş yıl dönümüne hazırlık sürecinde bu adımın atıldığını belirtti. Pigott, özel tasarım pasaportların mevcut ABD pasaportlarıyla aynı güvenlik standartlarına sahip olacağını ifade etti.

Açıklamada, söz konusu pasaportların dünyanın en güvenli belgeleri arasında yer alan mevcut sistemle aynı teknik özellikleri barındıracağı vurgulandı.

HATIRA ALTIN PARA VE BANKNOT DETAYI

ABD Darphanesi de kuruluş yıl dönümü kapsamında üzerinde Donald Trump’ın görselinin yer aldığı hatıra altın para basılacağını daha önce duyurdu.

Hazine Bakanlığı ise banknotlarda Trump’ın imzasının bulunacağını açıkladı. Açıklanan düzenleme ile görevdeki bir başkanın imzasının ilk kez ABD parasında yer alacağı belirtildi.

Moskova’da gerçekleştirilen görüşmede taraflar, ikili ilişkiler ve bölgesel gelişmeler üzerine değerlendirmelerde bulundu. Görüşmede Rusya ile İran arasındaki stratejik ortaklık vurgusu öne çıktı.

PUTİN’DEN STRATEJİK ORTAKLIK VURGUSU

Putin, Rusya’nın İran ve bölgedeki diğer ülkelerin çıkarlarına uygun adımlar atmayı sürdüreceğini belirterek, iki ülke arasındaki stratejik ortaklığın devam edeceğini ifade etti. Rusya’nın İran ile ilişkilerini güçlendirme yönündeki yaklaşımını yineledi.

HAMANEY’E İYİ DİLEK MESAJI

Putin, İran lideri Hamaney’den aldığı mesajı doğrulayarak, kendisine sağlık ve esenlik temennilerini ilettiğini kaydetti. Mesajın, İran Dışişleri Bakanı Erakçi aracılığıyla iletildiği belirtildi.

ERAKÇİ’DEN RUSYA’YA TEŞEKKÜR

İran Dışişleri Bakanı Erakçi, Putin’e ilettiği mesajda, iyi dilekleri ve İran’a verilen destek için teşekkür etti. Erakçi, Hamaney ve İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın selamlarını da Putin’e iletti.

İKİLİ İLİŞKİLERDE GÜÇLENME MESAJI

Erakçi, Rusya ile İran arasındaki ilişkilerin en üst düzeyde stratejik ortaklık seviyesinde olduğunu belirterek, mevcut gelişmelere rağmen ilişkilerin güçlenerek devam edeceğini ifade etti. İran’ın uluslararası gelişmeler karşısındaki tutumuna da değinen Erakçi, ülkesinin direncini sürdüreceğini aktardı.

BÖLGESEL GELİŞMELER VE ABD ELEŞTİRİSİ

Görüşmede bölgedeki son gelişmelerin de ele alındığını belirten Erakçi, ABD’nin tutumunun diplomatik süreci yavaşlattığını ifade etti. İran Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamada, ABD’nin politikalarına yönelik eleştirilerin görüşmede gündeme geldiği bildirildi.

Daha önce gerçekleştirilen deniz girişimlerinin devamı niteliğindeki organizasyonda, 60’tan fazla geminin yer aldığı bildirildi. Filonun, Gazze’ye ulaşarak insani yardım taşımayı ve bölgedeki ablukayı aşmayı hedeflediği belirtildi.

FİLODA KOORDİNELİ İLERLEYİŞ

Filoya katılan GZT Saha Editörü Ümmü Gülsüm Durmuş, sürece ilişkin yaptığı açıklamada deniz şartlarının zaman zaman zorlayıcı olduğunu ancak ilerleyişin sürdüğünü ifade etti. Filoda 10 gündür bulunduğunu belirten Durmuş, teknik aksaklıkların yaşanabildiğini ancak gemiler arasında güçlü bir koordinasyon bulunduğunu aktardı.

Durmuş, filoda hiçbir geminin geride bırakılmadığını, arıza durumlarında diğer gemilerin destek verdiğini ve koordinasyonun amiral gemisi üzerinden sağlandığını söyledi.

KÜRESEL KATILIM DİKKAT ÇEKTİ

Filoda farklı ülkelerden katılımcıların yer aldığı bildirildi. Peru ve Şili başta olmak üzere dünyanın çeşitli bölgelerinden gelen kişilerin ortak hedef doğrultusunda bir araya geldiği ifade edildi.

Katılımcıların temel amacının Gazze ablukasının sona erdirilmesi ve Filistin’deki durumun gündeme taşınması olduğu kaydedildi.

HAZIRLIKLAR TAMAMLANDI

Filonun, Augusta’daki Xiphonio Limanı’ndan nihai çıkış öncesi hazırlıklarını tamamladığı bildirildi. İtalyan ve İspanyol gemilerin Sicilya’daki demirleme noktalarından ayrılarak Doğu Akdeniz’e açıldığı aktarıldı.

Organizatörler, son değerlendirme sürecinin tamamlandığını ve filonun en geniş katılımlı aşamalarından birine ulaştığını açıkladı.

ABLUKAYA KARŞI ULUSLARARASI ÇAĞRI

Filo tarafından yapılan açıklamada, Gazze üzerindeki ablukanın hukuka aykırı olduğu belirtilerek, bu duruma karşı mücadelenin sürdürüleceği ifade edildi.

Uluslararası topluma yönelik çağrılarda, hükümetlerin İsrail’e karşı ambargo ve yaptırım uygulaması gerektiği vurgulandı. Ayrıca boykot, iç baskı ve kitlesel eylem çağrılarının da dile getirildiği aktarıldı.

FİLO TAKİP EDİLİYOR

60’tan fazla gemiden oluşan filonun Doğu Akdeniz’deki ilerleyişinin uluslararası kamuoyu tarafından yakından takip edildiği bildirildi. Filonun ilerleyen günlerde farklı noktalarda diğer gemilerle birleşerek daha büyük bir organizasyon haline gelmesinin hedeflendiği kaydedildi.

İran resmi haber ajansı IRNA’ya göre Arakçi, Pakistan’ın başkenti İslamabad’a gerçekleştirdiği ziyareti “çok verimli” olarak nitelendirdi. Görüşmeler kapsamında taraflar arasında “iyi istişareler” yapıldığını ifade eden Arakçi, İran ile ABD arasındaki müzakerelerin hangi koşullar altında sürdürülebileceğine dair geçmiş gelişmelerin ele alındığını aktardı.

Arakçi, temaslarda mevcut bölgesel gelişmelerin yanı sıra diplomatik süreçlerin geleceğine yönelik değerlendirmelerin de yapıldığını kaydetti.

PAKİSTAN TEMASLARINDA MÜZAKERE SÜREÇLERİ ELE ALINDI

İslamabad’daki görüşmelerde İran ile ABD arasındaki olası müzakere sürecine ilişkin koşulların detaylı şekilde değerlendirildiği bildirildi. Arakçi, tarafların geçmişte yaşanan gelişmeleri gözden geçirdiğini ve mevcut şartların kapsamlı biçimde ele alındığını ifade etti.

Görüşmelerde ayrıca bölgesel dinamiklerin müzakere sürecine etkilerinin de değerlendirildiği belirtildi.

HÜRMÜZ BOĞAZI GÜNDEMİ ÖNE ÇIKTI

Arakçi, Umman’a gerçekleştirdiği ziyaret kapsamında yapılan görüşmelerde Hürmüz Boğazı’nın ana gündem maddesi olduğunu belirtti. İran ve Umman’ın boğazın iki kıyıdaş ülkesi olduğunu hatırlatan Arakçi, karşılıklı istişarelerin önemine dikkat çekti.

Hürmüz Boğazı’ndan güvenli geçiş konusunun küresel ölçekte önemli bir mesele haline geldiğini ifade eden Arakçi, bu nedenle iki ülke arasındaki koordinasyonun kritik olduğunu vurguladı.

İRAN VE UMMAN ARASINDA YÜKSEK DÜZEYDE UZLAŞI

İran ile Umman arasında yapılan görüşmelerde yüksek düzeyde fikir birliği sağlandığını belirten Arakçi, tarafların ortak çıkarların korunması amacıyla diyalog içinde hareket etme konusunda mutabık kaldığını söyledi.

Arakçi, iki ülkenin Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmelerden doğrudan etkilendiğini belirterek, alınacak kararlarda koordinasyonun önemine işaret etti.

UZMAN DÜZEYİNDE GÖRÜŞMELER SÜRECEK

Taraflar arasında yapılan görüşmelerde istişarelerin devam ettirilmesi konusunda anlaşmaya varıldığı aktarıldı. Arakçi, İran ve Umman’ın teknik ve uzman düzeyinde temaslarını sürdüreceğini ifade etti.

Görüşmelerin ilerleyen dönemde daha detaylı teknik çalışmalarla destekleneceği kaydedildi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, görüşmede ABD Başkanı Trump’a söz konusu olay nedeniyle geçmiş olsun dileklerini iletti. Görüşmede ayrıca saldırı girişimine ilişkin değerlendirmelerde bulunuldu.

SALDIRI GİRİŞİMİNE TEPKİ

Cumhurbaşkanı Erdoğan, yaşanan saldırı girişimini demokrasiye ve basın hürriyetine yönelik bir eylem olarak nitelendirdi. Görüşmede, olayın hedef aldığı değerlerin önemine vurgu yapıldı.

YARALI GÜVENLİK GÖREVLİSİNE MESAJ

Cumhurbaşkanı Erdoğan, saldırı sırasında yaralanan güvenlik görevlisi için de acil şifa dileklerini iletti. Görüşmede, olaydan etkilenenlere yönelik temenniler paylaşıldı.

Söz konusu görüntüler, saldırının arka planına ilişkin soruşturma kapsamında değerlendirilmeye alındı. Güvenlik birimleri, şüphelinin olası bağlantıları ve motivasyonuna ilişkin çok yönlü inceleme yürütüyor.

Etkinlik sırasında duyulan silah sesleri salonda büyük paniğe yol açtı. Güvenlik kameralarına yansıyan görüntülerde saldırganın koşarak güvenlik noktalarını aşmaya çalıştığı görüldü. Kısa süreli yaşanan kaosun ardından güvenlik güçleri müdahale etti.

Saldırı sırasında ABD Başkanı Donald Trump ve eşi Melania Trump, korumalar eşliğinde hızla salondan çıkarıldı. Davetlilerin bir kısmı güvenlik gerekçesiyle alanı terk ederken, olayda can kaybı yaşanmadığı bildirildi.

Güvenlik ekipleri tarafından etkisiz hale getirilen saldırganın Cole Thomas Allen olduğu açıklandı. Şüphelinin otel lobisinde gözaltına alındığı anlara ilişkin görüntüler sosyal medyaya yansıdı.

TRUMP’TAN AÇIKLAMA

ABD Başkanı Donald Trump, olayın ardından yaptığı açıklamada saldırganın yakalandığını duyurdu. Trump, güvenlik güçlerinin hızlı müdahalesiyle durumun kontrol altına alındığını belirtti.

District of Columbia Attorney General's Office tarafından yapılan açıklamada, şüpheli hakkında iki ayrı suçlamayla dava açılacağı bildirildi. Soruşturmanın genişletilerek sürdüğü ve saldırının tüm yönleriyle incelendiği ifade edildi.

Yaşanan olayın ardından etkinliğin devam edip etmeyeceği gündeme geldi. Güvenlik birimleri tarafından yapılacak değerlendirmeler doğrultusunda programın yeniden planlanabileceği belirtildi.