Afganistan hükümetinin sözcü yardımcısı Hamdullah Fitrat, sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı açıklamada, saldırının uyuşturucu bağımlılarının tedavi edildiği 2 bin yatak kapasiteli bir hastaneyi hedef aldığını belirtti. Fitrat, saldırı sonucu hastanenin büyük bölümünün yıkıldığını ve şu ana kadar 400 kişinin hayatını kaybettiğinin tespit edildiğini ifade etti.

Yetkililer, saldırıda yaklaşık 250 kişinin yaralandığını ve arama kurtarma ekiplerinin enkaz altında kalanlara ulaşmak için çalışmalarını sürdürdüğünü aktardı. Yerel televizyon kanallarına yansıyan görüntülerde, güvenlik güçlerinin el fenerleriyle enkazdan yaralıları çıkardığı ve itfaiye ekiplerinin çıkan yangını kontrol altına almaya çalıştığı görüldü.

AFGANİSTAN YÖNETİMİNDEN AÇIKLAMA

Afganistan hükümet sözcüsü Zabihullah Mujahid, saldırının sivilleri hedef aldığını belirterek olayı kınadı. Açıklamada, hayatını kaybeden ve yaralananların hastanede tedavi gören kişiler olduğu bilgisi paylaşıldı.

PAKİSTAN SUÇLAMALARI REDDETTİ

Pakistan yönetimi, saldırının hastaneyi hedef aldığı yönündeki iddiaları reddetti. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif’in sözcüsü Mosharraf Zaidi, söz konusu suçlamaların gerçeği yansıtmadığını ifade etti. Pakistan Enformasyon Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada ise saldırıların askeri tesisler ve militan altyapısına yönelik olduğu belirtildi.

SINIR HATTINDA GERİLİM SÜRÜYOR

Pakistan, 22 Şubat’ta Pakistan Talibanı tarafından düzenlendiğini açıkladığı saldırıların ardından Afganistan sınırında “terör kampı” olarak nitelediği 7 noktayı hedef aldı. Afganistan yönetimi ise 26 Şubat’ta sınır hattı boyunca Pakistan’a ait askeri tesislere saldırılar düzenledi.

İki ülke arasında Ekim 2025’te yaşanan benzer gerilimin ardından Kasım 2025’te İstanbul’da ateşkes görüşmeleri yapılmış, ancak müzakereler sonuçsuz kalmıştı. Pakistan, Pakistan Talibanı’nın Afganistan’da bulunduğunu ve saldırılarını buradan organize ettiğini savunurken, Afganistan yönetimi bu iddiaları reddediyor.

Açıklamada Tayvan ordusunun gelişmenin ardından hava ve deniz unsurlarını harekete geçirerek Çin’e ait askeri unsurları yakından izlemeye başladığı ifade edildi. Bölgede yaşanan askeri hareketlilik Tayvan Boğazı’nda gerilimin yeniden yükseldiğine işaret eden gelişmeler arasında yer aldı.

TAYVAN ORDUSU HAREKETE GEÇTİ

Tayvan Savunma Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, Çin’e ait hava ve deniz unsurlarının hareketlerinin radar sistemleri, devriye uçakları ve donanma unsurları tarafından takip edildiği kaydedildi.

Tayvan ordusunun gelişmeler üzerine hava savunma unsurlarını ve deniz kuvvetlerini harekete geçirerek Çin güçlerinin faaliyetlerini izlediği bildirildi. Tayvan Boğazı çevresinde son yıllarda artan askeri devriyeler bölgedeki güvenlik dengeleri açısından yakından takip ediliyor.

TAYVAN-ÇİN GERİLİMİ

Tayvan ile Çin arasındaki gerilim uluslararası güvenlik gündeminin önemli başlıkları arasında yer alıyor. Çin yönetimi Tayvan’ı kendi toprağının bir parçası olarak tanımlarken adanın ana karayla birleşmesi gerektiğini savunuyor.

Pekin yönetimi “Tek Çin” politikası çerçevesinde Tayvan’ın bağımsız bir devlet olarak tanınmasına karşı çıkarken Tayvan yönetimi kendi hükümeti, ordusu ve demokratik siyasi sistemiyle fiili bir yönetim olarak varlığını sürdürüyor.

1949 yılında Çin İç Savaşı’nın ardından Mao Zedong liderliğindeki komünist güçler Çin’de iktidarı ele geçirirken milliyetçi hükümet Tayvan’a çekildi. O tarihten itibaren Pekin yönetimi Tayvan’ı ayrılıkçı bir bölge olarak tanımlarken Tayvan’daki birçok siyasi aktör adanın mevcut statüsünü koruması gerektiğini savunuyor.

ABD’NİN TAYVAN’A DESTEĞİ

Tayvan meselesi Çin ile ABD arasındaki ilişkilerde de önemli bir başlık olarak öne çıkıyor. ABD yönetimi Tayvan’ı bağımsız bir devlet olarak resmi şekilde tanımamakla birlikte Tayvan İlişkileri Yasası kapsamında adaya savunma desteği sağlıyor.

Washington yönetimi Tayvan’ın kendisini savunabilecek kapasitede kalmasını desteklerken Çin yönetimi ABD’nin Tayvan’a silah satışlarını ve siyasi temaslarını egemenlik ihlali olarak nitelendiriyor.

Tayvan Boğazı küresel ticaret açısından da stratejik bir konumda bulunuyor. Dünya yarı iletken üretiminin önemli bir bölümü Tayvan’da gerçekleştiriliyor. Bölgedeki olası bir askeri çatışmanın küresel ekonomi ve teknoloji tedarik zincirleri üzerinde geniş çaplı etkiler oluşturabileceği değerlendiriliyor.

Enerji tasarrufu planı çerçevesinde kamu kurumlarında da radikal kısıtlamalara gidildi. İki ay süreyle resmi araçların yakıt ödeneklerinde yüzde 50 oranında kesinti yapılması kararlaştırılırken, hayati önem taşıyan ambulans hizmetlerinin bu kısıtlamadan muaf tutulacağı açıklandı. Başbakan Şahbaz Şerif, bu süreçte kamu envanterindeki araçların yüzde 60’ının kullanılmayacağını ve kabine üyelerinin iki ay boyunca maaş almayacağını belirtti. Kamuda ve özel sektörde temel hizmetler dışındaki personelin yüzde 50’sinin evden çalışma modeline geçeceği, bankalar hariç tüm ofislerin haftada sadece dört gün hizmet vereceği aktarıldı.

Pakistan Donanması, deniz ticaret yollarındaki güvenliği sağlamak ve enerji arzını korumak amacıyla stratejik bir adım attı. Pakistan Silahlı Kuvvetleri Halkla İlişkiler Servisi (ISPR) tarafından yapılan açıklamada, ulusal deniz ticaretine yönelik "çok boyutlu tehditlere" karşı "refakat operasyonu" başlatıldığı bildirildi. Bölgesel güvenlik ortamındaki değişimler ve kritik deniz yollarında yaşanabilecek aksamalar nedeniyle alınan bu kararın, ulusal enerji arzının kesintisiz akışını sağlamayı hedeflediği vurgulandı.

Ülke ticaretinin yaklaşık yüzde 90’ının deniz yoluyla gerçekleştirildiğine dikkat çekilen açıklamada, operasyonların Pakistan Ulusal Denizcilik Şirketi ile koordineli yürütüldüğü kaydedildi. Deniz iletişim hatlarının güvenliğini sağlama görevi kapsamında, Pakistan Donanmasına ait unsurların ilk etapta iki ticaret gemisine refakat etmeye başladığı bilgisi paylaşıldı.

EĞİTİM VE KAMUDA TASARRUF DÖNEMİ

Küresel enerji krizinin Pakistan ekonomisi üzerindeki baskısı, eğitim sisteminde zorunlu bir arayı beraberinde getirdi. Başbakan Şahbaz Şerif tarafından açıklanan tedbirler, sadece okulları değil, kamu çalışma düzenini de yeniden yapılandırdı. Tasarruf planına göre, ulaşım kaynaklı yakıt tüketimini azaltmak amacıyla personelin yarısı mesailerini uzaktan sürdürecek. Haftalık çalışma günlerinin dörde indirilmesiyle kamu binalarındaki enerji kullanımının minimum seviyeye çekilmesi amaçlanıyor.

DENİZ TİCARET YOLLARINDA ASKERİ ÖNLEM

Bölgesel çatışmaların enerji sevkiyatını tehdit etmesi üzerine Pakistan Donanması, kritik lojistik hatlarda koruma kalkanı oluşturdu. Değişen deniz güvenliği şartları doğrultusunda başlatılan refakat operasyonları, özellikle petrol ve gaz taşıyan gemilerin güvenli limanlara ulaşmasını hedefliyor. Dawn gazetesinde yer alan bilgilere göre, askeri unsurlar ticari filoların geçiş güzergahlarında aktif koruma sağlayarak olası sabotaj ve aksamaların önüne geçmeyi planlıyor.

Başkent Kolombo’nun yaklaşık 30 kilometre güneyinde konumlanan geminin, çarşamba günü limana yanaşma talebinde bulunduğu ancak stratejik kararlar doğrultusunda farklı bir rota izleneceği belirtildi. Devlet Başkanı Anura Kumara Dissanayake, 208 kişilik mürettebatın tahliyesinin ardından geminin "ticari hassasiyetler" gözetilerek Trincomalee Limanı bölgesine çekileceğini ifade etti. Sri Lanka yönetimi, yaşanan askeri gerilimde tarafsız bir tutum sergilediklerini ve tüm sürecin uluslararası hukuk kuralları çerçevesinde yürütüldüğünü vurguladı.

BİRİNCİ GEMİNİN ENKAZINA ULAŞILDI

Sri Lanka Donanması, daha önce Galle kenti açıklarında imdat çağrısı yapan İran Donanması'na ait IRIS Dena gemisinin battığını teyit etmişti. Hint Okyanusu'nda gerçekleşen olay sonrası başlatılan arama kurtarma çalışmalarında acı bilanço netleşmeye başladı. Sri Lanka Dışişleri Bakanı Vijitha Herath, batan gemideki personelden 87 kişinin cansız bedenine ulaşıldığını resmen açıkladı. Donanma Sözcüsü Buddhika Sampath, olay yerine ulaşıldığında geminin tamamen sulara gömüldüğünü ve personelin deniz yüzeyinden kurtarılmaya çalışıldığını aktardı.

ABD SAVUNMA BAKANLIĞINDAN OPERASYON AÇIKLAMASI

ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, Hint Okyanusu'ndaki askeri hareketliliğe ilişkin yaptığı açıklamada, IRIS Dena gemisinin bir ABD denizaltısından fırlatılan torpidoyla batırıldığını doğrulamıştı. Bölgedeki gerilimin deniz yollarına sıçramasıyla birlikte, Sri Lanka açıklarındaki kurtarma operasyonları yüksek güvenlik önlemleri altında devam ediyor. Hastanede tedavi altına alınan 32 mürettebatın hayati tehlikesinin sürdüğü bildirilirken, bölgedeki donanma hareketliliği uluslararası kamuoyu tarafından yakından takip ediliyor.

Başkent Bağdat başta olmak üzere ülkenin güney ve kuzey bölgelerindeki tüm yerleşim birimlerinde enerji akışı kesilirken, bakanlık yetkilileri santrallerin ve iletim hatlarının kademeli olarak yeniden devreye alınması için çalışmaların sürdüğünü duyurdu. Kesintinin yaşandığı saatlerde kamu hizmetlerinde aksamalar meydana geldiği bildirilirken, kritik tesislerde yedek enerji sistemlerinin devreye girdiği aktarıldı. Sistemin ne zaman tam kapasiteyle çalışmaya başlayacağına dair henüz kesin bir takvim verilmedi.

Ulusal şebekedeki arıza nedeniyle Irak genelinde vatandaşlar, enerji ihtiyacını karşılamak için mahalle bazlı jeneratörlere yöneldi. Ücret karşılığında hizmet veren özel mahalle jeneratörlerinin kapasite sınırlarını zorladığı ve yüksek talep nedeniyle yakıt ikmali süreçlerinde yoğunluk yaşandığı gözlendi. Irak hükümeti, enerji krizinin çözümü ve sistemin stabil hale getirilmesi için tüm teknik imkanların seferber edildiğini açıkladı.

ELEKTRİK SİSTEMİNDE TEKNİK İNCELEME

Irak Elektrik Bakanlığı, sistemin çökmesine neden olan faktörlerin belirlenmesi için teknik bir komisyon kurulduğunu bildirdi. İlk bulgulara göre, iletim hatlarındaki aşırı yüklenme veya teknik bir arızanın zincirleme etki yaratarak tüm şebekeyi devre dışı bıraktığı ihtimali üzerinde duruluyor. Ekiplerin santrallerdeki hasar tespit çalışmaları devam ederken, sistemin güvenli bir şekilde ayağa kaldırılması için kontrollü enerji akışı planlanıyor.

MAHALLE JENERATÖRLERİ DEVREYE GİRDİ

Ulusal elektrik sisteminin çalışmaması nedeniyle Irak halkı, uzun yıllardır alternatif enerji kaynağı olarak kullanılan ücretli mahalle jeneratörlerine bağımlı hale geldi. Sokak aralarında bulunan yüksek kapasiteli jeneratörlerin tam yükle çalıştığı ve kent merkezlerinde gürültü kirliliğinin arttığı görüldü. Enerji arzındaki bu istikrarsızlığın ekonomik faaliyetler üzerindeki etkileri ise iş dünyası tarafından yakından takip ediliyor.

Japonya'nın geçmişteki askeri faaliyetleri nedeniyle bölge ülkeleri nezdinde hassas bir konumda bulunduğunu hatırlatan Mao Ning, Tokyo yönetiminin son dönemde güvenlik doktrinini güncelleme çabalarını yakından takip ettiklerini belirtti. Japon yetkililerin silah ihracatındaki engelleri kaldırma ve nükleer kapasiteye dair söylemlerinin ciddi endişe kaynağı olduğunu vurgulayan sözcü, planlanan son adımın savaş sonrası hukuki statünün ihlali anlamına geldiğini savundu. Pekin yönetimi, bu tür girişimlerin Japonya içerisindeki belirli siyasi odakların askeri bir güç olma arzusunu yansıttığını kaydetti.

LDP'NİN SAVUNMA İHRACATI KISITLAMALARINI KALDIRMA ÖNERİSİ

Japonya'da iktidardaki Liberal Demokrat Partinin (LDP) Savunma Araştırma Komisyonu, ülkede uzun süredir yürürlükte olan "Savunma Donanımları ve İhracatına İlişkin Üç İlke" başlıklı ulusal politikada köklü değişiklikler yapılmasını öngören taslağı onayladı. Kabul edilen yeni öneriyle birlikte, daha önce yalnızca insani yardım, kurtarma, nakliye ve keşif gibi lojistik alanlarla sınırlandırılan savunma ürünleri ihracatındaki engellerin esnetilmesi hedefleniyor. Yapılan bu düzenleme, Japonya'nın öldürücü nitelikteki askeri teçhizat ve silah sistemlerini yabancı ülkelere satabilmesinin önünü açan hukuki bir zemin oluşturuyor.

ÇİN'DEN JAPON ŞİRKETLERİNE YÖNELİK TİCARİ KISITLAMALAR

Çin Ticaret Bakanlığı, Japonya'nın askeri yapılanma faaliyetlerine destek verdikleri gerekçesiyle çok sayıda Japon firmasını yaptırım ve izleme listelerine dahil etti. Aralarında Mitsubishi Heavy Industries iştiraklerinin de bulunduğu 20 şirket, savunma sanayisine katkıları sebebiyle ihracat kontrol listesine alınırken, Subaru grubuna bağlı bazı birimler ise çift kullanımlı ürünlerin son kullanıcı takibinin yapılamaması gerekçesiyle izleme listesine eklendi. Ticari kısıtlama kararlarının, Japonya Başbakanı Takaiçi Sanae'nin Tayvan Boğazı'ndaki olası bir gerilime askeri müdahale sinyali vermesinin ardından tırmanan diplomatik krizle eş zamanlı gerçekleşmesi dikkati çekti.

TAYVAN MESELESİ VE DİPLOMATİK GERİLİMİN SEYRİ

Japonya Başbakanı Takaiçi Sanae'nin 7 Kasım 2025 tarihinde parlamentoda yaptığı konuşmada, Tayvan'a yönelik bir müdahaleyi ülkesinin varlığına tehdit olarak göreceğine dair açıklamaları, Pekin ile Tokyo arasındaki gerilimi yeni bir boyuta taşıdı. Japonya'nın geleneksel "stratejik belirsizlik" politikasından sapma olarak yorumlanan bu beyanatın ardından Çin, Japonya'ya resmi protesto notası verdi. İki ülke arasındaki kriz, karşılıklı seyahat uyarıları, uçuş iptalleri ve kültürel etkinliklerin durdurulması gibi geniş bir sahada etkisini göstermeye devam ediyor.

ÇİN'İN TEDARİK ZİNCİRİNDEKİ DOMİNASYONU

Financial Times tarafından aktarılan bilgilere göre, Japonya dünyada nadir toprak elementine en çok ihtiyaç duyan ikinci ülke konumunda yer alıyor. Pekin yönetimi, söz konusu stratejik minerallerin madencilik faaliyetlerinin yüzde 60’ını, rafinasyon ve mıknatıs üretim süreçlerinin ise yüzde 90’ından fazlasını elinde bulunduruyor. Küresel ölçekte madenlerin kontrolünü sağlayan bu yapıya karşı yerli üretim kapasitesini artırmak isteyen Japonya Başbakanı Sanae Takaichi, kritik mineraller hususunda ABD ve AB ile ortak bir ticaret bölgesi kurulması teklifini sundu.

DENİZ DİBİ MADENCİLİĞİNE KÜRESEL İLGİ ARTIYOR

Elektrikli araç bataryaları ve savunma sanayisi için gereken minerallerin güvenli şekilde temin edilmesi, deniz dibi madenciliğine yönelik ilgiyi dünya genelinde tırmandırıyor. Japonya’nın yürüttüğü projede, açık denizlerdeki petrol arama faaliyetlerinin yaklaşık iki katı derinliğinde bir çalışma yapılması öngörülüyor. Proje kapsamında şu ana kadar 255 milyon dolarlık harcama yapıldığı belirtiliyor.

ÜRETİM VE ARITMA SÜREÇLERİNDEKİ ZORLUKLAR

Derin deniz madenciliği yöntemiyle mineral çıkarılması teknik olarak mümkün görünse de ülkenin bu ham maddeleri ayrıştırmak ve arıtmak için yeni bir sistem kurması gerekiyor. Uzmanlar, nadir toprak elementlerinden mıknatıs üretimi safhasının güçlendirilmesinin projenin başarısı için mecburi olduğunu ifade ediyor. Başbakan Sanae Takaichi, seçimin ardından yaptığı açıklamada, “Kritik mineraller konusunda müttefiklerimizle işbirliği içinde yeni bir ticaret ekosistemi oluşturmalıyız” sözlerini kullandı.

OKUL BİNASINDA REHİNE KRİZİ

Saldırı sırasında bazı öğretmen ve öğrencilerin okul binası içerisinde mahsur kaldığı ifade edildi. İlk belirlemelere göre en az üç kişinin yaralandığı bilgisi paylaşıldı. Olay yerine ulaşan güvenlik güçleri ile saldırgan arasında yaşanan gerilimin ardından polis yetkilileri, zanlıyı vurarak etkisiz hale getirdi.

OKUL MÜDÜRÜNÜN DURUMU AĞIR

Saldırıdan yaralı olarak kurtulmayı başaran bir güvenlik görevlisi, okul müdürünün hedef alındığını beyan etti. Midesine kurşun isabet etmesine rağmen kaçmayı başardığını dile getiren görevli, “Okul müdürü vuruldu. İçeride rehin alınan çocuklar vardı.” ifadelerini kullandı. Görgü tanıklarının anlatımları, okul içerisinde büyük bir panik yaşandığını ortaya koydu.

SALDIRGANIN KİMLİĞİ VE OLAYIN GELİŞİMİ

Bölge polisi tarafından yapılan açıklamada, saldırı öncesinde zanlının okul yakınındaki bir ikamette annesini tehdit ettiği ve dengesiz davranışlar sergilediği yönünde ihbar alındığı kaydedildi. Olay yerine intikal eden ekiplerin şüpheliyi durdurmaya çalıştığı esnada, yaklaşık 18 yaşında olduğu belirtilen zanlının M4 tipi makineli tüfekle okula yönelerek ateş açtığı öne sürüldü. Saldırganın okul müdürünü ağır yaraladığı, bir öğretmen ve öğrencileri rehin aldığı aktarıldı.

MAHKEME KARARLARI VE İTİRAZ SÜRECİ

Vıncou Mahkemesi, Eylül 2025’te “Ming ailesi” davasında, 5’i ertelemeli olmak üzere 16 sanık hakkında ölüm cezası kararı vermişti. Sanıkların itirazı üzerine dosya, Cıciang Eyaleti Yüksek Halk Mahkemesine taşındı. Eyalet mahkemesi, geçen yıl kasım ayında itirazları reddederek dosyayı yasal inceleme için Çin Yüksek Halk Mahkemesine sundu.

SUÇLAR VE MALİ BOYUT

Çin Yüksek Halk Mahkemesi, Kokang bölgesinde faaliyet gösteren örgütün 2015’ten bu yana Myanmar’da telefon dolandırıcılığı yapmak, yasa dışı kumarhaneler işletmek ve çeşitli suçlar için çok sayıda operasyon üssü kurduğunu teyit etti. Mahkeme, dolandırıcılık ve kumar faaliyetlerinde kullanılan fonların 10 milyar yuanı, yaklaşık 1,4 milyar ABD dolarını aştığını bildirdi. Örgüt, dolandırıcılıkla bağlantılı kişilere yönelik kasıtlı öldürme, saldırı ve esir tutma suçları ile 14 kişinin ölümünden ve 2 kişinin yaralanmasından sorumlu tutuldu.

İDAM KARARLARI İNFAZ EDİLDİ

Çin Yüksek Halk Mahkemesinin onayının ardından, 11 sanık hakkında verilen idam kararları Vıncou Mahkemesi tarafından yerine getirildi.

AİLE ÜYELERİ DE MAHKÛM EDİLDİ

“Ming ailesi”nin lideri olarak bilinen Ming Şieşang, Şan Eyalet Meclisi ve Kokang Liderlik Komitesi üyesiyken Ekim 2023’te Çin polisi tarafından gözaltına alınmasının ardından intihar etmişti. Liderin babası Ming Guoping ile kızı Ming Cıncın da idam cezasına çarptırılanlar arasında yer aldı.

SINIR BÖLGESİNDE OPERASYONLAR

Çin’in Yünnan eyaleti ile Myanmar’ın Şan eyaleti arasındaki sınır hattı, son yıllarda Çin vatandaşlarını hedef alan telefon ve internet dolandırıcılığı şebekeleriyle gündeme gelmişti. Çin Kamu Güvenliği Bakanlığı, Temmuz 2023’te başlattığı operasyonlar kapsamında Aralık 2024’e kadar Myanmar’dan 53 binden fazla kişiyi yargılanmak üzere Çin’e iade etti.

DOĞUMLAR 7 MİLYONUN ALTINA GERİLEDİ

Ülkede toplam doğum sayısı da önemli ölçüde geriledi. 2024'te 9 milyon 54 bin olan doğum sayısı, 2025'te 7 milyon 92 bine düştü. Bu rakam, son on yılların en düşük seviyesi olarak kaydedildi. 2025'teki toplam nüfus, 2017'den bu yana en düşük düzeyine inmiş oldu.

ÖLÜM SAYISI YÜKSELDİ

Çin'de 2024 yılında 10 milyon 93 bin olan ölüm sayısı, 2025’te 11 milyon 31 bine yükseldi. Ölüm oranlarındaki artış, toplam nüfustaki düşüşü hızlandırdı.

YAŞLI NÜFUS ORANI YÜZDE 23'E ÇIKTI

Ülkede 60 yaş ve üzeri kişilerin sayısı da artış gösterdi. 2025 yılı itibarıyla bu grupta yer alanların sayısı 323 milyona ulaştı. Böylece 60 yaş ve üstü nüfus, toplam nüfusun yüzde 23’ünü oluşturdu. Bu oran, 2024 yılına kıyasla bir puanlık artış anlamına geldi.

PEKİN NÜFUS POLİTİKASINI GÖZDEN GEÇİRİYOR

Pekin yönetimi, azalan doğum oranlarını artırmak için kapsamlı adımlar atmaya devam ediyor. Nüfus politikası, ülkenin ekonomik stratejisinin önemli bir parçası olarak öne çıkıyor.

DOĞUMLARI TEŞVİK İÇİN YÜKSEK MALİYET GÜNDEMDE

Reuters’ın tahminlerine göre Çin yönetimi, uzun yıllar uygulanan katı nüfus kontrol politikalarını tersine çevirmeye çalışıyor. 2026 yılında doğumları teşvik etmeye yönelik tedbirlerin, yaklaşık 180 milyar yuanlık bir maliyet yaratabileceği öngörülüyor.

Bakanlık açıklamasında, "Aralarında kadın ve çocukların da bulunduğu yarım milyondan fazla Kamboçyalı; Tayland'ın F-16 uçaklarıyla gerçekleştirdiği topçu atışları, roketler ve hava bombardımanlarından kaçmak için evlerinden ve okullarından zorla yerinden edilmeleri nedeniyle ciddi zorluklar yaşıyor" ifadeleri yer aldı.

Tayland tarafında ise 400 bin kişinin yerinden edildiği belirtildi. Böylece, toplamda 900 binden fazla kişi çatışmalar nedeniyle mülteci konumuna düştü.

CAN KAYBI 40’IN ÜZERİNDE

Çatışmalarda tanklar, insansız hava araçları ve ağır topçu atışları kullanılıyor. AFP’nin aktardığına göre, aralık ayında yeniden alevlenen çatışmalarda Tayland tarafında 22, Kamboçya tarafında ise 19 kişi hayatını kaybetti. Her iki ülke de sivil yerleşim birimlerinin hedef alındığını öne sürerek birbirini suçladı.

GERİLİMİN TARİHSEL ARKA PLANI

Sınır hattındaki gerilimin temelinde, sömürge döneminde belirlenen 817 kilometrelik sınır çizgisi ve bu çizgi üzerindeki tarihi tapınaklar bulunuyor. 2008 yılında, Kamboçya'nın 11. yüzyıldan kalma bir tapınağı UNESCO Dünya Mirası listesine aldırma girişimiyle başlayan gerginlik, son yıllarda yeniden tırmandı.

Temmuz ayında yaşanan çatışmaların ardından ilan edilen ateşkes uzun ömürlü olmadı. Taraflar, 7 Aralık’ta yeniden başlayan silahlı temasların sorumluluğunu birbirine yüklüyor.

ULUSLARARASI TEPKİ VE DİPLOMASİ TRAFİĞİ

Bölgedeki çatışmalar, uluslararası toplumun da gündemine girdi. Çin, Avrupa Birliği, Amerika Birleşik Devletleri ve Birleşmiş Milletler, taraflara acil ateşkes çağrısı yaptı. Güneydoğu Asya Uluslar Birliği (ASEAN) dönem başkanı Malezya, arabuluculuk çabalarını hızlandırdı.

Reuters’a göre, ASEAN üyesi ülkelerin dışişleri bakanları, 23 Aralık’ta Kuala Lumpur’da bir araya gelecek. Öte yandan, ABD Başkanı Donald Trump’ın 12 Aralık’ta yaptığı ateşkes duyurusuna rağmen, bölgedeki askeri hareketlilik durmadı.

Tayland Başbakanı Anutin Charnvirakul, ateşkes ilanının ardından yaptığı açıklamada, "Topraklarımıza ve halkımıza yönelik bir zarar ve tehdit olmadığını hissedene kadar Tayland askeri eylemlerini sürdürecektir" demişti.

HEDİYE MÜCEVHER SETİNE DÜŞÜK DEĞER BİÇİLDİ

Pakistan'da devlet protokolüne göre yabancı devlet yetkililerinden gelen hediyeler, Toshakhana departmanına teslim edilmek zorunda. Ancak bu hediyeler, belirli bir ücret karşılığında geri satın alınabiliyor. Davaya konu olan mücevher seti, piyasa değeri 285 bin 521 dolar olarak belirlenmesine rağmen, Imran Khan’ın özel bir firmadan değerinin altında fiyat teklifi alarak mücevherleri düşük bedelle satın aldığı iddia edildi.

KHAN, AĞUSTOS 2023’TEN BERİ CEZAEVİNDE

Imran Khan, Ağustos 2023’ten bu yana cezaevinde tutuluyor. Hakkında açılmış 100’den fazla dava bulunuyor. Daha önce yine Toshakhana davası kapsamında yargılanmış ancak o davadan beraat etmişti.

SURİN’DE ‘SPORADİK ÇATIŞMALAR’ YAŞANDI

Tayland ordusu ayrıca Surin ilinin Ta Khwai bölgesinde “sporadik çatışmalar” yaşandığını duyurdu. Açıklamada, bu bölgede karşılıklı ateş değiş tokuşu ve insansız hava aracı (drone) saldırılarının görüldüğü ifade edildi.

KAMBOÇYA SINIR KAPILARINI KAPATTI

Kamboçya İçişleri Bakanlığı, Tayland ile olan tüm sınır kapılarını derhal geçişlere kapattı. Bu karar, özellikle mevsimlik işçiler olmak üzere birçok göçmen işçiyi sınırda mahsur bıraktı.

“ATEŞKES” İDDİASI TARTIŞMA YARATTI

Birleşik Devletler Başkanı Donald Trump, Cuma günü tarafların “tüm ateşi keseceğini” iddia etmişti. Buna karşın Tayland yetkilileri böyle bir anlaşma sağlanmadığını belirtti. Tayland Başbakanı Anutin Charnvirakul, “topraklarımıza ve halkımıza yönelik tehdit ve zarar kalmayana kadar askeri eylemleri sürdürmeye” kararlı olduklarını vurguladı.

SALDIRI BATI RAKHINE’DEKİ HASTANEYE YÖNELİK

Çarşamba akşamı Bangladeş sınırına yakın Batı Rakhine eyaletinde bulunan Mrauk‑U genel hastanesi, Myanmar ordusuna ait bir savaş uçağı tarafından bombalandı. Saldırıda yaşamını yitirenlerin sayısının en az 31’e ulaştığı bildirildi.

SAHADAN GELEN BİLGİLER

Olay yerinde bulunan bir yardım çalışanı, “Şu an için 31 ölüm doğrulandı ve daha fazla ölüm olacağını düşünüyoruz. Ayrıca 68 yaralı var ve bu sayı giderek artıyor.” ifadelerini kullandı. Gece saatlerinde hastanenin dışında en az 20 cenazenin yerde olduğu görüldü.

CUNTA’DAN AÇIKLAMA YOK

Bombardımanla ilgili olarak cunta yönetimi sözcüsü tarafından henüz resmi bir açıklama yapılmadı. Olayla ilgili uluslararası toplumdan ve insan hakları örgütlerinden gelecek tepkiler bekleniyor.

HİNDİSTAN’DA KUTLAMALARLA KARŞILANDI

Diwali ya da diğer adıyla Deepavali, Hinduizm’in en önemli festivallerinden biri olarak kabul ediliyor. Festival, sadece Hindistan’da değil, dünya genelinde milyonlarca kişi tarafından kutlanıyor. Sikh ve Jain topluluklarının da benimsediği festival, beş gün süren ve iyiliğin kötülüğe karşı zaferini simgeleyen bir etkinlik olarak düzenleniyor.

Delhi hükümeti, Diwali’nin UNESCO listesine girmesiyle birlikte kent genelinde çeşitli kutlamalar organize etti. Binalar özel olarak aydınlatıldı, ana yollar süslendi ve büyük bir lamba yakma töreni gerçekleştirildi.

DIŞİŞLERİ BAKANLIĞI’NDAN AÇIKLAMA

Hindistan Dışişleri Bakanlığı konuyla ilgili açıklamasında şu ifadeleri kullandı: “İyiliğin kötülüğe karşı zaferini ve Lord Rama'nın krallığı Ayodhya’ya dönüşünü simgeleyen ve dünya çapında kutlanan ışık festivali Deepavali’nin UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi’ne eklenmesi sevinç verici bir an.”

TARAFSIZLIK İDDİALARI VE SUÇLAMALAR

Dün sabah başlayan çatışmalarda her iki taraf da birbirini suçladı. Tayland Ordu Sözcüsü Winthai Suvaree, Kamboçya tarafından “askeri ve sivil hedeflere” ateş açıldığını, buna karşılık olarak hava saldırısı düzenlendiğini belirtti. Suvaree, çatışmalar sonucunda bir Tayland askerinin öldüğünü, sekiz askerin de yaralandığını açıkladı.

Kamboçya Savunma Bakanlığı, Tayland’ın F-16 savaş uçaklarıyla saldırı başlattığını duyurdu. Bakanlık Sözcüsü Maly Socheata, “Tayland ordusu hava saldırısı başlattı, ancak Kamboçya buna karşılık vermedi.” ifadelerini kullandı.

Kamboçya Enformasyon Bakanı Neth Pheaktra, saldırılar sırasında dört sivilin öldüğünü, dokuz sivilin de yaralandığını açıkladı.

LİDERLERDEN ULUSAL BİRLİK ÇAĞRISI

Kamboçya Başbakanı Hun Manet, çatışmalarla ilgili yaptığı açıklamada, hükümetin halkı ve ülkenin egemenliğini korumakla görevli olduğunu vurguladı. Manet, “Tüm bakanlıklardan, kurumlardan, yetkililerden, silahlı kuvvetlerden ve Kamboçya vatandaşlarından, bu zor dönemde, ulusun ve vatanın davası için birleşmelerini rica ediyorum.” dedi.

Tayland Başbakanı Anutin Charnvirakul ise askeri operasyonların gerekirse süreceğini belirtti. “Tayland hiçbir zaman savaş veya işgal başlatmadı. Ancak egemenliğimizin ihlal edilmesini asla tolere etmeyeceğimizi tekrarlamak isterim.” dedi.

UZUN SÜRELİ SORUN

Tayland ile Kamboçya arasında 817 kilometrelik sınır boyunca uzun süredir toprak anlaşmazlığı yaşanıyor. Sınırın bazı bölgelerinde yaşanan ihlaller nedeniyle 28 Mayıs’ta kısa süreli çatışma meydana gelmiş, ardından iki ülke barışçıl çözüm konusunda mutabık kalmıştı.

24 Temmuz’da çıkan yeni bir çatışmada ise toplam 32 kişi hayatını kaybetmişti. Taraflar, 26 Ekim’de Malezya’nın başkenti Kuala Lumpur’da düzenlenen 47. ASEAN Zirvesi’nde Donald Trump’ın da katılımıyla bir “barış anlaşması” imzalamıştı. Anlaşmanın ardından ağır silahların sınırdan çekilmesine başlanmıştı.

Tayland ordusu, çatışma bölgesine yakın alanlarda yaşayan 385 bin kişinin tahliye edildiğini açıkladı.

KAMBOÇYA: F-16 VE ZEHİRLİ GAZ İDDİASI

Kamboçya merkezli Khmer Times’ın haberine göre, Kamboçya Savunma Bakanlığı, Tayland’ın F-16 savaş uçaklarıyla hava saldırısı başlattığını duyurdu. Bakanlık Sözcüsü Maly Socheata, saldırılara karşılık vermediklerini belirterek, Tayland’ın tanklar ve zehirli gazlar kullandığını öne sürdü.

Socheata, “Sınırdaki gelişmeleri yüksek teyakkuzda izliyoruz. Tayland tarafı Kamboçya hakkında yanlış bilgi yayıyor. Saldırılarda birçok sivil yaralandı. Sınır bölgelerinden tahliyeler başlatıldı” dedi.

MALEZYA’DAN TEPKİ: “ÇATIŞMA DURMALI”

Malezya Başbakanı Enver İbrahim, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada yaşanan çatışmalardan “derin endişe” duyduğunu ifade etti. Enver, ölen askerlerin yakınlarına başsağlığı, yaralılara geçmiş olsun dileklerini iletti.

Taraflara iletişim kanallarını açık tutma çağrısı yapan Enver, “Acil öncelik, çatışmanın durdurulması, sivillerin korunması ve ASEAN ilkeleri doğrultusunda diplomatik sürece dönülmesidir” ifadelerini kullandı. Malezya'nın süreci yatıştırmak için destek vermeye hazır olduğunu da belirtti.

GERİLİMİN ARKA PLANI

Tayland ile Kamboçya, 817 kilometrelik sınır boyunca uzun süredir toprak anlaşmazlıkları yaşıyor. 28 Mayıs’ta çıkan kısa süreli çatışmaların ardından, iki ülke 26 Ekim’de Malezya’nın başkenti Kuala Lumpur’da ABD Başkanı Donald Trump’ın da katıldığı törenle bir barış anlaşması imzalamıştı.

Ancak anlaşmaya rağmen 24 Temmuz’da sınır hattında yaşanan yeni çatışmalarda 32 kişi hayatını kaybetmişti. Taraflar, daha sonra sınırdaki ağır silahları çekme kararı almıştı. Son olaylarla birlikte, bu süreç yeniden sekteye uğramış oldu.

Baba Majid, çocukların 29 Nisan’da Pakistan’a sınır dışı edilen annelerini gördüklerinden beri neredeyse her gün bu şekilde ağladığını söyledi.

Ailenin yaşadığı süreç, 22 Nisan 2025’te Hindistan kontrolündeki Pahalgam bölgesinde altı silahlı kişinin 26 kişiyi öldürdüğü saldırıdan bir hafta sonra başladı. Hindistan, saldırıdan Pakistan’ı sorumlu tuttu ve ülkede yaşayan tüm Pakistan vatandaşlarının vizelerini iptal ederek 29 Nisan’a kadar ülkeyi terk etmelerini istedi.

Bu kapsamda çoğu Hindistan vatandaşıyla evli yaklaşık 800 Pakistanlı sınır dışı edildi.

“ALTINCI AYIMIZ, UYKU YOK”

Majid, yaşananları şöyle anlattı:

“Altı aydır doğru düzgün uyumadım. Çocukları yalnız bırakamıyorum. İşe gitmeyi bile düşünemiyorum.”

Sınır dışı sonrası tamamen küçük eve kapanan Majid, market alışverişine bile çıkamadığını belirtti. Çocukların ise her askeri gördüğünde “Annemi getir” diye ağladığını söyledi.

Pakistan’da yaşayan Samina’nın sağlık sorunlarının arttığı, tansiyonunun sık sık yükseldiği ve hastaneye kaldırıldığı ifade edildi.

HÜKÜMETTEN “ULUSAL GÜVENLİK” AÇIKLAMASI

Hindistan iktidar partisi BJP sözcüsü Shazia Ilmi, sınır dışı kararının ulusal güvenlik gerekçesiyle alındığını savundu. Pakistanlıların “terörle bağlantılı kişilere eş olduklarını” öne sürdü.

Delil sorulduğunda ise Al Jazeera’yı suçlayarak konuşmayı sonlandırdı.

YILLAR SONRA KAVUŞTU, 12 GÜN SONRA YİNE AYRILDI

New Delhi’de yaşayan Muhammad Shehbaz, eşi Erum ile 2014’te evlendi. Erum, pandemi başlamadan kısa süre önce Pakistan’a ailesini görmeye gitmişti. Beş yıllık bekleyişten sonra Nisan 2025’te vize alarak Hindistan’a döndü.

Ancak gelişinden yalnızca 12 gün sonra sınır dışı edildi.

Shehbaz, “Yıllar süren çaba bir anda yok oldu. Oğlum tekrar annesiz kaldı” dedi.

40 YILDIR PAKİSTAN’A GİTMEYEN KADIN SÜRÜLDÜ

Baramulla’da yaşayan Fazl‑u‑Rehman, eşi Parveena nın sınır dışı edilmesiyle yıkıldı. Parveena, 1982’de evlendiğinden beri Pakistan’a gitmemişti.

Kızı Soliha, hem ev işlerini hem yaşlı babasını tek başına üstlendiğini, bu nedenle üniversitedeki sınavlarını kaçırdığını söyledi. Parveena’nın Pakistan’da bakacak kimsesi olmadığı belirtildi.

“ÇOCUKLARI ANNEDEN AYIRMAK İNSANLIK DIŞI”

Hak savunucusu Shabnam Hashmi, “Siyasi krizlerin bedeli sivillere ödetilemez. Bir çocuğu annesinden ayırmak insanlık dışıdır” dedi.

Kashmirli siyasetçi Waheed Para ise deportasyonların “katı ve haksız” olduğunu belirtti.

Yüksek Mahkeme avukatı Colin Gonsalves, Pahalgam saldırısıyla sınır dışı edilenlerin bağlantısının olmadığını, kararın “sadece Pakistanlı ve Müslüman oldukları için alındığını” savundu.

“HAYATIMIZ MAHVEDİLDİ”

Kupwara’da yaşayan Abdullah, eşi Tamarah sınır dışı edildiğinde ikiz bebeklerinin yalnızca 18 aylık olduğunu söyledi. Çocuklardan biri hâlâ anne sütü alıyordu.

Eşini sınıra götüren polis aracını kilometrelerce takip ettiğini anlatan Abdullah, “Bize vedalaştırmadılar bile” dedi.

İkizlerin sağlık sorunları nedeniyle sık sık hastaneye gitmek zorunda kaldığını, aylarca işe gidemediğini belirtti.

Sözlerini şöyle tamamladı:

“Biz ne yaptık? Çocuklarım ne yaptı? Ailemi paramparça ettiler.”

On ay önce Ali Şir ve Tirazayi bölgelerinde yaşanan olayda, aralarında kadın ve çocukların da bulunduğu bir ailenin 13 ferdi silahla öldürülmüştü. Cinayetle suçlanan Mengal, söz konusu dosya kapsamında ölüm cezasına çarptırıldı.

BİNLERCE KİŞİNİN GÖZÜ ÖNÜNDE İNFAZ EDİLDİ

İnfaz, Host vilayetindeki merkez stadyumda binlerce kişinin katılımıyla yapıldı. Şahitlerden Alim Gul, “Katili herkesin gözü önünde getirdiler. Doktorlar sağlık kontrollerini yaptı. Sonra ölen kişilerin yakını geldi ve şeriatın izin verdiği üzere infazı gerçekleştirdi” dedi.

YEREL HALKTAN DESTEK

İnfaza tanıklık eden birçok Host sakini, cezanın uygulanmasından memnuniyet duyduklarını ifade etti. Necmuddin, “Şeriat cezalarının her yerde uygulanması iyi bir şey. Bu adam çok fazla adaletsizlik yaptı ve hiç kimse böyle bir yanlış yapmamalı” ifadelerini kullandı.

Bahtavar Han, “İslam Emirliği'nden isteğimiz, hırsızlara ve katillere kısas uygulamaya devam etmesi ve başkalarının masum insanları öldürmemesi için bu şeriat hükümlerini uygulamasıdır” dedi.

Musa Can ise “Kısas ve şeriat hükümleri herkese eşit şekilde uygulanmalı ki başkaları da bundan ders alsın” şeklinde konuştu.

Bir başka Host sakini Beytullah, “Adaletsizlik yapanlar durdurulmalı ki başkaları da ders alsın. Bugün idam edilen kişi bir ailenin 13 üyesini öldürmüştü ve bu büyük bir adaletsizliktir” açıklamasında bulundu.

SANIK MENGAL’IN OĞULLARI HAKKINDA DA KISAS KARARI

Afganistan İslam Emirliği Yüksek Mahkemesi, infaza ilişkin yaptığı açıklamada, sanık Mengal’ın iki oğlu hakkında da aynı dava kapsamında kısas cezası verildiğini bildirdi. Ancak, mağdur yakınlarının yurt dışında bulunması nedeniyle bu cezaların infazının ertelendiği belirtildi.

ENDONEZYA’DA 1,1 MİLYON KİŞİ TAHLİYE EDİLDİ

Endonezya’da hayatını kaybedenlerin sayısı 712’ye yükseldi. 500’den fazla kişi kayıp olarak bildirildi. Tahliyeler ağırlıklı olarak Sumatra’nın kuzeyindeki Aceh eyaleti ve batısındaki Padang çevresinde yoğunlaştı. Ülke genelinde 1,1 milyon kişi evlerinden tahliye edildi.

Yetkililer, bu tür felaketlerin başlıca nedenlerinden biri olarak ormansızlaşmayı gösteriyor. Geçen ay Java Adası’nda yaşanan benzer bir felakette 38 kişi hayatını kaybetmişti.

SRİ LANKA'DA KÖYLER SULAR ALTINDA

Sri Lanka'da etkili olan Ditwah Kasırgası, çok sayıda köyün tamamen sular altında kalmasına neden oldu. Ülkedeki sel ve heyelanlar 410 kişinin ölümüne yol açtı. 336 kişi ise kayıp olarak bildirildi. Sri Lanka Afet Yönetim Ajansı, toplamda 1,5 milyon kişinin afetten etkilendiğini açıkladı.

TAYLAND’DA YAĞIŞ 1,5 METREYİ AŞTI

Uydu verileri ve hava durumu modellerine göre, Tayland'ın güneydoğusunda kasım ayı boyunca düşen yağış miktarı bazı bölgelerde 1,5 metreyi geçti. Şiddetli yağışlar sonucu birçok yerleşim yerinde ulaşım ve altyapı çöktü.